<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X24n0451"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 451 大品经義疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 451 大品经義疏</title> <author>胡 吉藏撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>9卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">451</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-11 22:35:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">大品经義疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15164"> <charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName> <mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping> <mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((既-无)-日+口))*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15845"> <charName>CBETA CHARACTER CB15845</charName> <mapping cb:dec="998885" type="PUA">U+F3DE5</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+4F07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>役</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(儿/又)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB28575"> <charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName> <mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-03T16:51:55"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195a" n="0195a"/> <lb ed="X" n="0195a01"/> <lb ed="X" n="0195a02"/> <lb ed="X" n="0195a03"/> <lb ed="X" n="0195a04"/><lb ed="R038" n="0016a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大品经義疏目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>大品经義疏目次</head> <lb ed="X" n="0195a05"/><lb ed="R038" n="0016a02"/> <lb ed="X" n="0195a06"/><lb ed="R038" n="0016a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0601">卷第一 <lb ed="X" n="0195a07"/><lb ed="R038" n="0016a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0701">玄意</item></list></item> <lb ed="X" n="0195a08"/><lb ed="R038" n="0016a05"/><item xml:id="itemX24p0195a0801">卷第二<note place="inline">但欠此卷</note> <lb ed="X" n="0195a09"/><lb ed="R038" n="0016a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a0901">序品第一</item><item xml:id="itemX24p0195a0905">奉钵品第二</item></list></item> <lb ed="X" n="0195a10"/><lb ed="R038" n="0016a07"/><item xml:id="itemX24p0195a1001">卷第三 <lb ed="X" n="0195a11"/><lb ed="R038" n="0016a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1101">习应品第三</item><item xml:id="itemX24p0195a1106">往生品第四</item></list></item> <lb ed="X" n="0195a12"/><lb ed="R038" n="0016a09"/><item xml:id="itemX24p0195a1201">卷第四 <lb ed="X" n="0195a13"/><lb ed="R038" n="0016a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1301">歎度品第五</item><item xml:id="itemX24p0195a1306">舌相品第六</item> <lb ed="X" n="0195a14"/><lb ed="R038" n="0016a11"/><item xml:id="itemX24p0195a1401">三假品第七</item><item xml:id="itemX24p0195a1406">劝学品第八</item> <lb ed="X" n="0195a15"/><lb ed="R038" n="0016a12"/><item xml:id="itemX24p0195a1501">集散品第九</item><item xml:id="itemX24p0195a1506">相行品第十</item> <lb ed="X" n="0195a16"/><lb ed="R038" n="0016a13"/><item xml:id="itemX24p0195a1601">幻学品第十一</item><item xml:id="itemX24p0195a1607">句義品第十二</item></list></item> <lb ed="X" n="0195a17"/><lb ed="R038" n="0016a14"/><item xml:id="itemX24p0195a1701">卷第五 <lb ed="X" n="0195a18"/><lb ed="R038" n="0016a15"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195a1801">金刚品第十三<note place="inline">亦名摩诃萨品</note></item> <lb ed="X" n="0195a19"/><lb ed="R038" n="0016a16"/><item xml:id="itemX24p0195a1901">乐说品第十四<note place="inline">亦名断耶品亦名富楼那品</note></item> <lb ed="X" n="0195a20"/><lb ed="R038" n="0016a17"/><item xml:id="itemX24p0195a2001">辩才品第十五</item><item xml:id="itemX24p0195a2007">乘乘品第十六</item> <lb ed="X" n="0195a21"/><lb ed="R038" n="0016a18"/><item xml:id="itemX24p0195a2101">莊严品第十七</item><item xml:id="itemX24p0195a2107">问乘品第十八</item> <lb ed="X" n="0195a22"/><lb ed="R038" n="0016b01"/><item xml:id="itemX24p0195a2201">廣乘品第十九</item><item xml:id="itemX24p0195a2207">发趣品第二十</item> <lb ed="X" n="0195a23"/><lb ed="R038" n="0016b02"/><item xml:id="itemX24p0195a2301">出到品第二十一<note place="inline">亦名出乘品</note></item> <lb ed="X" n="0195a24"/><lb ed="R038" n="0016b03"/><item xml:id="itemX24p0195a2401">勝出品第二十二</item><item xml:id="itemX24p0195a2408">等空品第二十三</item> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195b" n="0195b"/> <lb ed="X" n="0195b01"/><lb ed="R038" n="0016b04"/><item xml:id="itemX24p0195b0101">会宗品第二十四</item><item xml:id="itemX24p0195b0108">十无品第二十五</item> <lb ed="X" n="0195b02"/><lb ed="R038" n="0016b05"/><item xml:id="itemX24p0195b0201">无生品第二十六</item></list></item> <lb ed="X" n="0195b03"/><lb ed="R038" n="0016b06"/><item xml:id="itemX24p0195b0301">卷第六 <lb ed="X" n="0195b04"/><lb ed="R038" n="0016b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b0401">问住品第二十七<note place="inline">亦云无生品</note></item> <lb ed="X" n="0195b05"/><lb ed="R038" n="0016b08"/><item xml:id="itemX24p0195b0501">幻人听品第二十八</item><item xml:id="itemX24p0195b0509">散花品第二十九</item> <lb ed="X" n="0195b06"/><lb ed="R038" n="0016b09"/><item xml:id="itemX24p0195b0601">三歎品第三十</item><item xml:id="itemX24p0195b0607">灭诤品第三十一</item> <lb ed="X" n="0195b07"/><lb ed="R038" n="0016b10"/><item xml:id="itemX24p0195b0701">大明品第三十二</item><item xml:id="itemX24p0195b0708">述成品第三十三</item> <lb ed="X" n="0195b08"/><lb ed="R038" n="0016b11"/><item xml:id="itemX24p0195b0801">劝持品第三十四</item><item xml:id="itemX24p0195b0808">遣异品第三十五</item> <lb ed="X" n="0195b09"/><lb ed="R038" n="0016b12"/><item xml:id="itemX24p0195b0901">尊导品第三十六<note place="inline">亦称云誉品</note></item> <lb ed="X" n="0195b10"/><lb ed="R038" n="0016b13"/><item xml:id="itemX24p0195b1001">法称品第三十七<note place="inline">亦名舍品利</note></item> <lb ed="X" n="0195b11"/><lb ed="R038" n="0016b14"/><item xml:id="itemX24p0195b1101">法施品第三十八</item></list></item> <lb ed="X" n="0195b12"/><lb ed="R038" n="0016b15"/><item xml:id="itemX24p0195b1201">卷第七 <lb ed="X" n="0195b13"/><lb ed="R038" n="0016b16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b1301">随喜品第三十九</item><item xml:id="itemX24p0195b1308">照明品第四十<note place="inline">亦云生般若品</note></item> <lb ed="X" n="0195b14"/><lb ed="R038" n="0016b17"/><item xml:id="itemX24p0195b1401">信毁品第四十一</item><item xml:id="itemX24p0195b1408">歎净品第四十二</item> <lb ed="X" n="0195b15"/><lb ed="R038" n="0016b18"/><item xml:id="itemX24p0195b1501">无作品第四十三</item> <lb ed="X" n="0195b16"/><lb ed="R038" n="0017a01"/><item xml:id="itemX24p0195b1601">遍歎品第四十四<note place="inline">亦云波罗蜜品</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0195b17"/><lb ed="R038" n="0017a02"/><item xml:id="itemX24p0195b1701">卷第八 <lb ed="X" n="0195b18"/><lb ed="R038" n="0017a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b1801">闻持品第四十五</item><item xml:id="itemX24p0195b1808">魔事品第四十六</item> <lb ed="X" n="0195b19"/><lb ed="R038" n="0017a04"/><item xml:id="itemX24p0195b1901">两过品第四十七</item><item xml:id="itemX24p0195b1908"><persName>佛</persName>母品第四十八</item> <lb ed="X" n="0195b20"/><lb ed="R038" n="0017a05"/><item xml:id="itemX24p0195b2001">问相品第四十九</item><item xml:id="itemX24p0195b2008">成办品第五十</item> <lb ed="X" n="0195b21"/><lb ed="R038" n="0017a06"/><item xml:id="itemX24p0195b2101">譬喩品第五十一</item><item xml:id="itemX24p0195b2108">知识品第五十二</item> <lb ed="X" n="0195b22"/><lb ed="R038" n="0017a07"/><item xml:id="itemX24p0195b2201">趣智品第五十三</item><item xml:id="itemX24p0195b2208">大如品第五十四</item></list></item> <lb ed="X" n="0195b23"/><lb ed="R038" n="0017a08"/><item xml:id="itemX24p0195b2301">卷第九 <lb ed="X" n="0195b24"/><lb ed="R038" n="0017a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195b2401">不退品第五十五<note place="inline">旧云序品魔事品阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致品</note></item> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0195c" n="0195c"/> <lb ed="X" n="0195c01"/><lb ed="R038" n="0017a10"/><item xml:id="itemX24p0195c0101">坚固品第五十六</item><item xml:id="itemX24p0195c0108">深奥品第五十七</item> <lb ed="X" n="0195c02"/><lb ed="R038" n="0017a11"/><item xml:id="itemX24p0195c0201">梦行品第五十八</item><item xml:id="itemX24p0195c0208">河天品第五十九</item> <lb ed="X" n="0195c03"/><lb ed="R038" n="0017a12"/><item xml:id="itemX24p0195c0301">不证品第六十</item><item xml:id="itemX24p0195c0307">梦誓品第六十一</item> <lb ed="X" n="0195c04"/><lb ed="R038" n="0017a13"/><item xml:id="itemX24p0195c0401">魔愁品第六十二</item><item xml:id="itemX24p0195c0408">等学品第六十三</item> <lb ed="X" n="0195c05"/><lb ed="R038" n="0017a14"/><item xml:id="itemX24p0195c0501">净愿品第六十四</item><item xml:id="itemX24p0195c0508">度空品第六十五</item> <lb ed="X" n="0195c06"/><lb ed="R038" n="0017a15"/><item xml:id="itemX24p0195c0601">嘱累品第六十六</item><item xml:id="itemX24p0195c0608">无尽品第六十七</item> <lb ed="X" n="0195c07"/><lb ed="R038" n="0017a16"/><item xml:id="itemX24p0195c0701">摄五品第六十八</item><item xml:id="itemX24p0195c0708">方便品第六十九</item> <lb ed="X" n="0195c08"/><lb ed="R038" n="0017a17"/><item xml:id="itemX24p0195c0801">三慧品第七十</item></list></item> <lb ed="X" n="0195c09"/><lb ed="R038" n="0017a18"/><item xml:id="itemX24p0195c0901">卷第十 <lb ed="X" n="0195c10"/><lb ed="R038" n="0017b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX24p0195c1001">道树品第七十一</item><item xml:id="itemX24p0195c1008">道行品第七十二</item> <lb ed="X" n="0195c11"/><lb ed="R038" n="0017b02"/><item xml:id="itemX24p0195c1101">三善品第七十三</item><item xml:id="itemX24p0195c1108">遍学品第七十四</item> <lb ed="X" n="0195c12"/><lb ed="R038" n="0017b03"/><item xml:id="itemX24p0195c1201">三次品第七十五</item><item xml:id="itemX24p0195c1208">一念品第七十六</item> <lb ed="X" n="0195c13"/><lb ed="R038" n="0017b04"/><item xml:id="itemX24p0195c1301">六喩品第七十七</item><item xml:id="itemX24p0195c1308">四摄品第七十八</item> <lb ed="X" n="0195c14"/><lb ed="R038" n="0017b05"/><item xml:id="itemX24p0195c1401">善达品第七十九</item><item xml:id="itemX24p0195c1408">实际品第八十</item> <lb ed="X" n="0195c15"/><lb ed="R038" n="0017b06"/><item xml:id="itemX24p0195c1501">具足品第八十一</item><item xml:id="itemX24p0195c1508">净土品第八十二</item> <lb ed="X" n="0195c16"/><lb ed="R038" n="0017b07"/><item xml:id="itemX24p0195c1601">毕定品第八十三</item><item xml:id="itemX24p0195c1608">差别品第八十四</item> <lb ed="X" n="0195c17"/><lb ed="R038" n="0017b08"/><item xml:id="itemX24p0195c1701">七譬品第八十五<note place="inline">亦云性空品亦云法性非作品</note></item> <lb ed="X" n="0195c18"/><lb ed="R038" n="0017b09"/><item xml:id="itemX24p0195c1801">平等品第八十六</item><item xml:id="itemX24p0195c1808">如化品第八十七</item> <lb ed="X" n="0195c19"/><lb ed="R038" n="0017b10"/><item xml:id="itemX24p0195c1901">常啼品第八十八</item><item xml:id="itemX24p0195c1908">法尙品第八十九</item> <lb ed="X" n="0195c20"/><lb ed="R038" n="0017b11"/><item xml:id="itemX24p0195c2001">嘱累品第九十</item></list></item></list> <lb ed="X" n="0195c21"/><lb ed="R038" n="0017b12"/> <lb ed="X" n="0195c22"/><lb ed="R038" n="0017b13"/><p xml:id="pX24p0195c2201">大品经義疏目次<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0195c23"/> <lb ed="X" n="0195c24"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196a" n="0196a"/> <lb ed="X" n="0196a01"/> <lb ed="X" n="0196a02"/> <lb ed="X" n="0196a03"/> <lb ed="X" n="0196a04"/> <lb ed="X" n="0196a05"/> <lb ed="X" n="0196a06"/><cb:docNumber>No. 451</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0196a07"/><lb ed="R038" n="0018a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大品经玄意<note place="inline">一</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0196a08"/><lb ed="R038" n="0018a02"/><byline cb:type="author">胡 吉藏法师 撰</byline> <lb ed="X" n="0196a09"/><lb ed="R038" n="0018a03"/><cb:div><p xml:id="pX24p0196a0901">开皇十五年正月二十日记</p></cb:div> <lb ed="X" n="0196a10"/><lb ed="R038" n="0018a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX24p0196a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1001" n="0196a1001"/><anchor xml:id="beg0196a1001" n="0196a1001"/>止<anchor xml:id="end0196a1001"/>观师六年在山中不讲馀经唯讲大品临无常年 <lb ed="X" n="0196a11"/><lb ed="R038" n="0018a05"/>诸学士请讲涅槃师云诸人解般若那复欲讲涅槃 <lb ed="X" n="0196a12"/><lb ed="R038" n="0018a06"/>耶但读三论与般若自足不须复讲馀经诸学士既 <lb ed="X" n="0196a13"/><lb ed="R038" n="0018a07"/>苦请师遂为商略涅槃大意释本有今无偈而<anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1301" n="0196a1301"/><anchor xml:id="beg0196a1301" n="0196a1301"/>已<anchor xml:id="end0196a1301"/>唯 <lb ed="X" n="0196a14"/><lb ed="R038" n="0018a08"/>留心于般若兴皇初出讲般若师北岸得大论文墨 <lb ed="X" n="0196a15"/><lb ed="R038" n="0018a09"/>还始讲大论也然此经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196001" n="0196001"/>好讲而有两论解释故一者 <lb ed="X" n="0196a16"/><lb ed="R038" n="0018a10"/>三论通论此经之心髓二者大论释此之本義此之 <lb ed="X" n="0196a17"/><lb ed="R038" n="0018a11"/>二论复是关中什师幷融睿等对翻论文言精要義 <lb ed="X" n="0196a18"/><lb ed="R038" n="0018a12"/>可依信为此故留心寻讲也今当得商略其意然山 <lb ed="X" n="0196a19"/><lb ed="R038" n="0018a13"/>门<anchor xml:id="nkr_note_add_0196a1901" n="0196a1901"/><anchor xml:id="beg0196a1901" n="0196a1901"/>已<anchor xml:id="end0196a1901"/>来道義不作章段唯兴皇法师作二谛讲开十 <lb ed="X" n="0196a20"/><lb ed="R038" n="0018a14"/>重者此是对开善二谛十重故作其外幷无後人若 <lb ed="X" n="0196a21"/><lb ed="R038" n="0018a15"/>作章段者则非兴皇门徒也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0196a22"/><lb ed="R038" n="0018a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一释此经题</cb:mulu><p xml:id="pX24p0196a2201">今前释此经题。</p><p xml:id="pX24p0196a2207" cb:place="inline">言摩诃般若波罗蜜经者此有四 <lb ed="X" n="0196a23"/><lb ed="R038" n="0018a17"/>句一摩诃二般若三波罗蜜四修多罗虽有四句只 <lb ed="X" n="0196a24"/><lb ed="R038" n="0018a18"/>成一句今離为四句释之。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196b" n="0196b"/> <lb ed="X" n="0196b01"/><lb ed="R038" n="0018b01"/><p xml:id="pX24p0196b0101">初云摩诃者此是外国语外国语通今明正是中天 <lb ed="X" n="0196b02"/><lb ed="R038" n="0018b02"/>竺语故睿师云秦言谬者定之以字训彼音失者正 <lb ed="X" n="0196b03"/><lb ed="R038" n="0018b03"/>之以天竺也彼国云摩诃或云摩醯或云优婆此言 <lb ed="X" n="0196b04"/><lb ed="R038" n="0018b04"/>大何以知之如<name role="" type="person">摩醯首罗</name>此云大自在云云然摩诃 <lb ed="X" n="0196b05"/><lb ed="R038" n="0018b05"/>是外国语此若为翻译解者不同凡有三释一云摩 <lb ed="X" n="0196b06"/><lb ed="R038" n="0018b06"/>诃不可翻也用睿师语云不可翻者即而书之既即 <lb ed="X" n="0196b07"/><lb ed="R038" n="0018b07"/>彼国语而书之故知不可翻也问既不可翻何得云 <lb ed="X" n="0196b08"/><lb ed="R038" n="0018b08"/>大勝多耶解云此是三義训释非为翻也第二解云 <lb ed="X" n="0196b09"/><lb ed="R038" n="0018b09"/>摩诃以三義翻译论大勝多此解依大论言摩诃言 <lb ed="X" n="0196b10"/><lb ed="R038" n="0018b10"/>大或勝多云云第三解云以三義翻而有强弱大翻 <lb ed="X" n="0196b11"/><lb ed="R038" n="0018b11"/>则为正勝多即是義训何以知然以数文证一者论 <lb ed="X" n="0196b12"/><lb ed="R038" n="0018b12"/>释摩诃比丘僧摩诃言大不言勝多若勝多亦是正 <lb ed="X" n="0196b13"/><lb ed="R038" n="0018b13"/>翻者岂得独言大耶次释<name role="" type="person">摩诃萨埵</name>文云摩诃言大 <lb ed="X" n="0196b14"/><lb ed="R038" n="0018b14"/>萨埵或道心或众生亦不言勝多也三者第十八卷 <lb ed="X" n="0196b15"/><lb ed="R038" n="0018b15"/>云摩诃秦言大般若言慧又金光明经第二王子名 <lb ed="X" n="0196b16"/><lb ed="R038" n="0018b16"/><name role="" type="person">摩诃提婆</name>偈中云大天诸处文既幷云大不言勝多 <lb ed="X" n="0196b17"/><lb ed="R038" n="0018b17"/>故知大为正翻馀是義训也。</p> <lb ed="X" n="0196b18"/><lb ed="R038" n="0018b18"/><p xml:id="pX24p0196b1801">摩诃翻为大问大有幾种解释不同招提师明有十 <lb ed="X" n="0196b19"/><lb ed="R038" n="0019a01"/>种大一者境大即是真谛无相境亦名如法性法性 <lb ed="X" n="0196b20"/><lb ed="R038" n="0019a02"/>遍一切处故经云无有一法出法性者所以为大也 <lb ed="X" n="0196b21"/><lb ed="R038" n="0019a03"/>如者一切皆如耳故开善云旷劫学于如今得如提 <lb ed="X" n="0196b22"/><lb ed="R038" n="0019a04"/>流天下遍只是甁处如也二者人大此法是大人法 <lb ed="X" n="0196b23"/><lb ed="R038" n="0019a05"/>行行此法故故名为人大也三者体大此是何法谓 <lb ed="X" n="0196b24"/><lb ed="R038" n="0019a06"/>忘相知即是般若故为大四者用大五因大万行中 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0196c" n="0196c"/> <lb ed="X" n="0196c01"/><lb ed="R038" n="0019a07"/>般若最大六度中般若最大故是因大六果大者此 <lb ed="X" n="0196c02"/><lb ed="R038" n="0019a08"/>法能得大果报也七者导大能导一切万行到<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0196c03"/><lb ed="R038" n="0019a09"/>八者離过大谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196002" n="0196002"/>寂灭四重五逆九力用大谓能出生 <lb ed="X" n="0196c04"/><lb ed="R038" n="0019a10"/>人天五乘十者教大此经通教三乘也。</p> <lb ed="X" n="0196c05"/><lb ed="R038" n="0019a11"/><p xml:id="pX24p0196c0501">次招提後人嫌十大太多故作五大五大者一境大 <lb ed="X" n="0196c06"/><lb ed="R038" n="0019a12"/>二体大三用大四因大五果大明前十大不出此五 <lb ed="X" n="0196c07"/><lb ed="R038" n="0019a13"/>大言五者人大者若是因人则属因摄果人则属果 <lb ed="X" n="0196c08"/><lb ed="R038" n="0019a14"/>摄何须别立人大力用等终是因果所摄不须十也 <lb ed="X" n="0196c09"/><lb ed="R038" n="0019a15"/>次有灵观法师是地论师中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196003" n="0196003"/>好手经至东阳後还都 <lb ed="X" n="0196c10"/><lb ed="R038" n="0019a16"/>豐乐寺归兴皇法师假停三日讲看之人疑其非是 <lb ed="X" n="0196c11"/><lb ed="R038" n="0019a17"/>灵观观恐其偷得灵观之名彼师既知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196004" n="0196004"/>玄云若言非 <lb ed="X" n="0196c12"/><lb ed="R038" n="0019a18"/>者但<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196005" n="0196005"/>虽者也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196006" n="0196006"/>主<name role="" type="person">释花严</name>大集涅槃大品四馀明四种 <lb ed="X" n="0196c13"/><lb ed="R038" n="0019b01"/>大若是涅槃即是果果大花严是果大大集具果果 <lb ed="X" n="0196c14"/><lb ed="R038" n="0019b02"/>二大般若但是空慧此是因大都有三家解释。</p> <lb ed="X" n="0196c15"/><lb ed="R038" n="0019b03"/><p xml:id="pX24p0196c1501">问此解有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196007" n="0196007"/>病败不今明亦有若初一家作十种大者 <lb ed="X" n="0196c16"/><lb ed="R038" n="0019b04"/>多则不足少则不收多则不足者大義无量何止十 <lb ed="X" n="0196c17"/><lb ed="R038" n="0019b05"/>种故不足少不收者明此十大摄大不尽若直作得 <lb ed="X" n="0196c18"/><lb ed="R038" n="0019b06"/>大離大此二摄大大则尽或待大绝大等人法境智 <lb ed="X" n="0196c19"/><lb ed="R038" n="0019b07"/>如此摄大皆尽何须作十种。</p> <lb ed="X" n="0196c20"/><lb ed="R038" n="0019b08"/><p xml:id="pX24p0196c2001">问汝十种既有因大果大相对者既有境大何不立 <lb ed="X" n="0196c21"/><lb ed="R038" n="0019b09"/>智大既有人大何不立法大耶彼云離人以外幷是 <lb ed="X" n="0196c22"/><lb ed="R038" n="0019b10"/>法故不立法大者亦離体以外幷是用何故别立用 <lb ed="X" n="0196c23"/><lb ed="R038" n="0019b11"/>大耶第二解五大亦同前家不须别责第三四种大 <lb ed="X" n="0196c24"/><lb ed="R038" n="0019b12"/>敢不可涅槃何得独明果果大不明果大果果量改 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197a" n="0197a"/> <lb ed="X" n="0197a01"/><lb ed="R038" n="0019b13"/>德若用下文但云涅槃是果果大者前文正以三德 <lb ed="X" n="0197a02"/><lb ed="R038" n="0019b14"/>为涅槃三德明般若法身等此即是菩提岂非是果 <lb ed="X" n="0197a03"/><lb ed="R038" n="0019b15"/>而独云是果果等是两文前明果大後明果果岂得 <lb ed="X" n="0197a04"/><lb ed="R038" n="0019b16"/>弃前文而取後文耶花严何意复但是果大集大通 <lb ed="X" n="0197a05"/><lb ed="R038" n="0019b17"/>果与果果大般若是因大此幷是无文故不可也。</p> <lb ed="X" n="0197a06"/><lb ed="R038" n="0019b18"/><p xml:id="pX24p0197a0601">问今为同此诸释不但明不同不同者云何释之今 <lb ed="X" n="0197a07"/><lb ed="R038" n="0020a01"/>明依经依论解者十二门论云六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197001" n="0197001"/>家释大初云摩诃 <lb ed="X" n="0197a08"/><lb ed="R038" n="0020a02"/>衍于二乘为上故名为大此是待小名大二乘智慧 <lb ed="X" n="0197a09"/><lb ed="R038" n="0020a03"/>名小菩萨智慧名为大也二云诸<persName>佛</persName>乘最大此乘能 <lb ed="X" n="0197a10"/><lb ed="R038" n="0020a04"/>到故名为大此是得果名大谓能到<persName>佛</persName>果三者诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0197a11"/><lb ed="R038" n="0020a05"/>大人乘故名大此亦得果人乘故名大亦是得人名 <lb ed="X" n="0197a12"/><lb ed="R038" n="0020a06"/>大也四文殊等乘故名大此就因名大亦是约人明 <lb ed="X" n="0197a13"/><lb ed="R038" n="0020a07"/>大五灭众生苦与大利乐此就得離明大六者尽诸 <lb ed="X" n="0197a14"/><lb ed="R038" n="0020a08"/>法边底此则就境智名大诸法边底即是境能尽即 <lb ed="X" n="0197a15"/><lb ed="R038" n="0020a09"/>是智虽有六大義而无所不包初一義是待義後五 <lb ed="X" n="0197a16"/><lb ed="R038" n="0020a10"/>即是人義馀即是法有境有智有能有所有得有離 <lb ed="X" n="0197a17"/><lb ed="R038" n="0020a11"/>如文可寻故遍摄一切也菩萨作论本为通经论中 <lb ed="X" n="0197a18"/><lb ed="R038" n="0020a12"/>明大即是释经中之大而经亦明大義且就涅槃大 <lb ed="X" n="0197a19"/><lb ed="R038" n="0020a13"/>品为语涅槃明二种大一者相待大二者绝待大待 <lb ed="X" n="0197a20"/><lb ed="R038" n="0020a14"/>義可明绝者如云有王大王有空大空不因少空名 <lb ed="X" n="0197a21"/><lb ed="R038" n="0020a15"/>为大空等者即是绝待也大品亦明二种十八空等 <lb ed="X" n="0197a22"/><lb ed="R038" n="0020a16"/>是相待空独空即是绝待故具相待大绝待大是以 <lb ed="X" n="0197a23"/><lb ed="R038" n="0020a17"/>一家释大具有此二義云相待可解今具释绝待大 <lb ed="X" n="0197a24"/><lb ed="R038" n="0020a18"/>问从来明待少明大未是好大绝待明大始是好大 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197b" n="0197b"/> <lb ed="X" n="0197b01"/><lb ed="R038" n="0020b01"/>何故尔寻是两大待少既非好大绝少亦非好大遂 <lb ed="X" n="0197b02"/><lb ed="R038" n="0020b02"/>语难云云次问何故辨绝待大耶今答前者明待少 <lb ed="X" n="0197b03"/><lb ed="R038" n="0020b03"/>是因他因他得大非是自大故未如好犹如因他仍 <lb ed="X" n="0197b04"/><lb ed="R038" n="0020b04"/>富贵故也绝待者不因于他分自是大犹如不藉他 <lb ed="X" n="0197b05"/><lb ed="R038" n="0020b05"/>得富贵故是好大也次者第二何故明绝待大者此 <lb ed="X" n="0197b06"/><lb ed="R038" n="0020b06"/>为欲释涅槃经云坻罗婆夷实不食油强名食油涅 <lb ed="X" n="0197b07"/><lb ed="R038" n="0020b07"/>槃亦尔无有因缘强为立名故名涅槃此即无因缘 <lb ed="X" n="0197b08"/><lb ed="R038" n="0020b08"/>强作名字故是绝待云云今次正明待绝两种名从 <lb ed="X" n="0197b09"/><lb ed="R038" n="0020b09"/>来明相待大此是待小名大绝待大绝少大名为大 <lb ed="X" n="0197b10"/><lb ed="R038" n="0020b10"/>今明此言大过若相待大既待少明大者绝待大亦 <lb ed="X" n="0197b11"/><lb ed="R038" n="0020b11"/>应止绝小明大何得双绝大小此義偏云一家从来 <lb ed="X" n="0197b12"/><lb ed="R038" n="0020b12"/>云相待大此则待少名大绝待大明绝少绝大故名 <lb ed="X" n="0197b13"/><lb ed="R038" n="0020b13"/>大然此语难解今难若绝待大既大小双绝者待少 <lb ed="X" n="0197b14"/><lb ed="R038" n="0020b14"/>大亦应大少双待待大止待少不待大者绝大亦止 <lb ed="X" n="0197b15"/><lb ed="R038" n="0020b15"/>绝小不绝大幷结之<note place="inline">云云</note>次问既绝待<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197002" n="0197002"/>亦绝名不以 <lb ed="X" n="0197b16"/><lb ed="R038" n="0020b16"/>待幷名结之<note place="inline">云云</note>解此问有例不例例者若名为待 <lb ed="X" n="0197b17"/><lb ed="R038" n="0020b17"/>者绝待则绝名<note place="inline">云云</note>不例者分自有相待大有绝待 <lb ed="X" n="0197b18"/><lb ed="R038" n="0020b18"/>大何妨有相待名有绝待名若今绝待则绝名者绝 <lb ed="X" n="0197b19"/><lb ed="R038" n="0021a01"/>待既无待绝名则无名此为不可也次难待義若一 <lb ed="X" n="0197b20"/><lb ed="R038" n="0021a02"/>往则大止得待少不得待大者一往明空義止得空 <lb ed="X" n="0197b21"/><lb ed="R038" n="0021a03"/>有不得空空结之<note place="inline">云云</note>次掩问经云但假名与强名 <lb ed="X" n="0197b22"/><lb ed="R038" n="0021a04"/>何异彼云不异今难待義既不自故是征名者不待 <lb ed="X" n="0197b23"/><lb ed="R038" n="0021a05"/>義则应是自義<note place="inline">云云</note>前来有三难自患解<note place="inline">云云</note>今明 <lb ed="X" n="0197b24"/><lb ed="R038" n="0021a06"/>讲体须出妨难自有须解有须不得幷解幷不解<note place="inline">云 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0197c" n="0197c"/> <lb ed="X" n="0197c01"/><lb ed="R038" n="0021a07"/>云</note>。</p> <lb ed="X" n="0197c02"/><lb ed="R038" n="0021a08"/><p xml:id="pX24p0197c0201">今次释明有四句一者非大非少二者非大非少结 <lb ed="X" n="0197c03"/><lb ed="R038" n="0021a09"/>皈大少三者非大非少偏结皈大四者非大非少偏 <lb ed="X" n="0197c04"/><lb ed="R038" n="0021a10"/>结皈少初句直云非大非少者此有二意一者洗病 <lb ed="X" n="0197c05"/><lb ed="R038" n="0021a11"/>二者释中義言洗病者人闻大小定作大小解谓二 <lb ed="X" n="0197c06"/><lb ed="R038" n="0021a12"/>乘为小大乘为大今破此明正道未曾大小也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197003" n="0197003"/>就中 <lb ed="X" n="0197c07"/><lb ed="R038" n="0021a13"/>者则明非大非少常行中道也大少既尔常无常愚 <lb ed="X" n="0197c08"/><lb ed="R038" n="0021a14"/>智例然第二句非大非少结皈大少者此为辨双遊 <lb ed="X" n="0197c09"/><lb ed="R038" n="0021a15"/>義<note place="inline">云云</note>又则辨体用義非大非少即是体大少则是 <lb ed="X" n="0197c10"/><lb ed="R038" n="0021a16"/>用也第三句非大非少偏结皈大者此是歎美義则 <lb ed="X" n="0197c11"/><lb ed="R038" n="0021a17"/>是引进也非愚非知结为智非常非无常结为常皆 <lb ed="X" n="0197c12"/><lb ed="R038" n="0021a18"/>尔然涅槃经初辨常亦是治无常義亦是歎美引进 <lb ed="X" n="0197c13"/><lb ed="R038" n="0021b01"/>義也第四句非大非少结皈少者如昔小乘乃至王 <lb ed="X" n="0197c14"/><lb ed="R038" n="0021b02"/>宫生非凡非圣名为圣凡不名凡圣非愚非智名为 <lb ed="X" n="0197c15"/><lb ed="R038" n="0021b03"/>智愚不名愚智也。</p> <lb ed="X" n="0197c16"/><lb ed="R038" n="0021b04"/><p xml:id="pX24p0197c1601">问既有初句明非大非少辨体而不名用者亦有双 <lb ed="X" n="0197c17"/><lb ed="R038" n="0021b05"/>明大少用而不明双捨以不解云亦得如昔明大少 <lb ed="X" n="0197c18"/><lb ed="R038" n="0021b06"/>此时不得非大非少两捨也今次更成前意一家常 <lb ed="X" n="0197c19"/><lb ed="R038" n="0021b07"/>云待小明大未是好大无少无大乃是好大故经云 <lb ed="X" n="0197c20"/><lb ed="R038" n="0021b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0197004" n="0197004"/>对苦明乐乐还成苦无苦无乐乃是好大故经云对 <lb ed="X" n="0197c21"/><lb ed="R038" n="0021b09"/>苦明乐乐还成苦无苦无乐乃名大乐也复人虽诵 <lb ed="X" n="0197c22"/><lb ed="R038" n="0021b10"/>得师语而不得师意今且啧汝意言待少明大未是 <lb ed="X" n="0197c23"/><lb ed="R038" n="0021b11"/>好大无大无小乃是好大对小明大大还成少无大 <lb ed="X" n="0197c24"/><lb ed="R038" n="0021b12"/>无少乃是好大耶等是大待少大既非好大无少无 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198a" n="0198a"/> <lb ed="X" n="0198a01"/><lb ed="R038" n="0021b13"/>大亦非好大结耳今解云师依如此语释经文则是 <lb ed="X" n="0198a02"/><lb ed="R038" n="0021b14"/>无苦无乐乃名为乐故作此语经复作此语者正明 <lb ed="X" n="0198a03"/><lb ed="R038" n="0021b15"/>待少明大此大因待他故未是好大如五尺因三尺 <lb ed="X" n="0198a04"/><lb ed="R038" n="0021b16"/>之短故得长名此未是好长若望一大还复成短也 <lb ed="X" n="0198a05"/><lb ed="R038" n="0021b17"/>今若能无长无短乃是好长大少苦乐皆尔待苦明 <lb ed="X" n="0198a06"/><lb ed="R038" n="0021b18"/>乐未是好乐如人中乐望天乐此乐还成苦若能无 <lb ed="X" n="0198a07"/><lb ed="R038" n="0022a01"/>有生死中之苦乐者此乃名为大乐也次明若一往 <lb ed="X" n="0198a08"/><lb ed="R038" n="0022a02"/>即云相待大待小不待大绝待大无少复无大者此 <lb ed="X" n="0198a09"/><lb ed="R038" n="0022a03"/>语著前难今明自有有方待无方待四句有方绝无 <lb ed="X" n="0198a10"/><lb ed="R038" n="0022a04"/>方绝四句有方待无方待四句者自有大待小自有 <lb ed="X" n="0198a11"/><lb ed="R038" n="0022a05"/>小待大自有小待小自有大待大四句中初两句是 <lb ed="X" n="0198a12"/><lb ed="R038" n="0022a06"/>有方待後两句是无方待也有方绝无方绝四句者 <lb ed="X" n="0198a13"/><lb ed="R038" n="0022a07"/>自有大绝少自有少绝大此两句是有方绝自有大 <lb ed="X" n="0198a14"/><lb ed="R038" n="0022a08"/>绝大自有少绝少此两句是无方绝也。</p> <lb ed="X" n="0198a15"/><lb ed="R038" n="0022a09"/><p xml:id="pX24p0198a1501">问既言绝待義者绝義为有幾种今依一师言方一 <lb ed="X" n="0198a16"/><lb ed="R038" n="0022a10"/>家有三种绝一者究竟绝今且约般若涅槃第一義 <lb ed="X" n="0198a17"/><lb ed="R038" n="0022a11"/>悉昙作之言般若绝者如论偈。</p> <lb ed="X" n="0198a18"/><lb ed="R038" n="0022a12"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0198a1801"><l>般若波罗蜜</l><l>实法不顚倒</l><l>念想观<anchor xml:id="nkr_note_add_0198a1801" n="0198a1801"/><anchor xml:id="beg0198a1801" n="0198a1801"/>已<anchor xml:id="end0198a1801"/>除</l> <lb ed="X" n="0198a19"/><lb ed="R038" n="0022a13"/><l>言语法亦灭</l></lg> <lb ed="X" n="0198a20"/><lb ed="R038" n="0022a14"/><p xml:id="pX24p0198a2001">此即是究竟绝尽心行灭语言也言涅槃绝者如德 <lb ed="X" n="0198a21"/><lb ed="R038" n="0022a15"/>王文明明涅槃正体非常非无常等亦横绝一切法 <lb ed="X" n="0198a22"/><lb ed="R038" n="0022a16"/>竖穷五句也言第一悉昙绝者还出大论云言论尽 <lb ed="X" n="0198a23"/><lb ed="R038" n="0022a17"/>竟心行亦讫不生不灭法如涅槃幷是究竟二者渐 <lb ed="X" n="0198a24"/><lb ed="R038" n="0022a18"/>捨绝则如二谛義世谛绝性真谛绝假世谛绝性生 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198b" n="0198b"/> <lb ed="X" n="0198b01"/><lb ed="R038" n="0022b01"/>灭真谛绝假生灭真谛虽绝假生灭而犹未绝不生 <lb ed="X" n="0198b02"/><lb ed="R038" n="0022b02"/>不灭故是渐捨绝也今言绝少名大此渐捨大何故 <lb ed="X" n="0198b03"/><lb ed="R038" n="0022b03"/>犹未绝大名犹有大名前直云般若绝待则是究竟 <lb ed="X" n="0198b04"/><lb ed="R038" n="0022b04"/>绝今言绝待大绝少犹存于大故是渐捨绝也三者 <lb ed="X" n="0198b05"/><lb ed="R038" n="0022b05"/>有待绝義言待绝者大少相待究竟然而绝也言绝 <lb ed="X" n="0198b06"/><lb ed="R038" n="0022b06"/>待者虽绝而常待也今次论只问此绝待大既名为 <lb ed="X" n="0198b07"/><lb ed="R038" n="0022b07"/>大此名为当因无名故有名为当不因无名故有此 <lb ed="X" n="0198b08"/><lb ed="R038" n="0022b08"/>名若不因那得此名若因即是待何谓绝待二问此 <lb ed="X" n="0198b09"/><lb ed="R038" n="0022b09"/>名为名体不既云般若大岂不名体若般若不名波 <lb ed="X" n="0198b10"/><lb ed="R038" n="0022b10"/>若体空名应不名空体三问此名是教不若是教则 <lb ed="X" n="0198b11"/><lb ed="R038" n="0022b11"/>应表理若不表理何得名为教四问此教为缘不若 <lb ed="X" n="0198b12"/><lb ed="R038" n="0022b12"/>不为缘何须说也五问此名是所不二智能说此教 <lb ed="X" n="0198b13"/><lb ed="R038" n="0022b13"/>者教是所说不若是所则对能不得绝也今次幷此 <lb ed="X" n="0198b14"/><lb ed="R038" n="0022b14"/>五种如大有二种一者待小大二者不待少大若尔 <lb ed="X" n="0198b15"/><lb ed="R038" n="0022b15"/>者名亦应有二种一者待无名故名後四类然问此 <lb ed="X" n="0198b16"/><lb ed="R038" n="0022b16"/>例不此极难解若初一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0198001" n="0198001"/>关亦可例自有待小名大自 <lb ed="X" n="0198b17"/><lb ed="R038" n="0022b17"/>有非小非大大者分亦有待无名名自有非名非无 <lb ed="X" n="0198b18"/><lb ed="R038" n="0022b18"/>名名也第二<anchor xml:id="note_star_1" n="0198001" type="star"/>关亦可例有詺体名有非名非体名故 <lb ed="X" n="0198b19"/><lb ed="R038" n="0023a01"/>相皇可见後三关则难只问得有为缘教复有非缘 <lb ed="X" n="0198b20"/><lb ed="R038" n="0023a02"/>非故故若不为缘何须此教表理亦然<note place="inline">云云</note>所義亦 <lb ed="X" n="0198b21"/><lb ed="R038" n="0023a03"/>然得有能所复有非体非所所不若有非能非所此 <lb ed="X" n="0198b22"/><lb ed="R038" n="0023a04"/>是谁说须思解之。</p> <lb ed="X" n="0198b23"/><lb ed="R038" n="0023a05"/><p xml:id="pX24p0198b2301">次问论既云四悉昙摄<persName>佛</persName>八万四千法藏皆尽者此 <lb ed="X" n="0198b24"/><lb ed="R038" n="0023a06"/>绝待大是何悉昙所摄解云通而为论通四悉昙摄 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0198c" n="0198c"/> <lb ed="X" n="0198c01"/><lb ed="R038" n="0023a07"/>言第一悉昙摄者只此大则是勝莫过義言语尽竟 <lb ed="X" n="0198c02"/><lb ed="R038" n="0023a08"/>心行亦灭不生不灭法如涅槃云则是第一義悉昙 <lb ed="X" n="0198c03"/><lb ed="R038" n="0023a09"/>摄也言对治悉昙摄者或自有以常治无常无常治 <lb ed="X" n="0198c04"/><lb ed="R038" n="0023a10"/>常等或有以待治绝以绝治待也各各为人摄者或 <lb ed="X" n="0198c05"/><lb ed="R038" n="0023a11"/>自有为人说常说无常说待说绝等<note place="inline">云云</note>世界摄者 <lb ed="X" n="0198c06"/><lb ed="R038" n="0023a12"/>世智说分有亦说有世智说无我亦说无世智说待 <lb ed="X" n="0198c07"/><lb ed="R038" n="0023a13"/>分亦说待世智说绝我亦说绝也别论者正是第一 <lb ed="X" n="0198c08"/><lb ed="R038" n="0023a14"/>義悉昙也。</p> <lb ed="X" n="0198c09"/><lb ed="R038" n="0023a15"/><p xml:id="pX24p0198c0901">次汝言绝待大者那得此大名何故名为大解云强 <lb ed="X" n="0198c10"/><lb ed="R038" n="0023a16"/>名问那得此强名若言强名此便若似似等责次幷 <lb ed="X" n="0198c11"/><lb ed="R038" n="0023a17"/>若强名为大应强名为待等次责既强名对少何所 <lb ed="X" n="0198c12"/><lb ed="R038" n="0023a18"/>复苦也次问非少非大名为大此是绝大不解者云 <lb ed="X" n="0198c13"/><lb ed="R038" n="0023b01"/>是次更问非少非大名绝待大此大绝捨少不答理 <lb ed="X" n="0198c14"/><lb ed="R038" n="0023b02"/>然今且约涅槃般若两种明大论论问槃涅绝少大 <lb ed="X" n="0198c15"/><lb ed="R038" n="0023b03"/>者此为绝非涅槃之少大为绝涅槃之少大耶既言 <lb ed="X" n="0198c16"/><lb ed="R038" n="0023b04"/>涅槃非大非少理数应云绝涅槃少大则幷若涅槃 <lb ed="X" n="0198c17"/><lb ed="R038" n="0023b05"/>论绝还绝涅槃之大少者亦应涅槃论待还待涅槃 <lb ed="X" n="0198c18"/><lb ed="R038" n="0023b06"/>之大少若涅槃论待还自待涅槃大少便成自体涅 <lb ed="X" n="0198c19"/><lb ed="R038" n="0023b07"/>槃大少还自相待此不可<note place="inline">云云</note>般若大少亦尔 <lb ed="X" n="0198c20"/><lb ed="R038" n="0023b08"/>次问般若非少非大名为绝待大者非何物大少为 <lb ed="X" n="0198c21"/><lb ed="R038" n="0023b09"/>绝性大少故言非大非少为绝假大少故言非大非 <lb ed="X" n="0198c22"/><lb ed="R038" n="0023b10"/>少名为绝大耶解具有此義自有绝性大少名为大 <lb ed="X" n="0198c23"/><lb ed="R038" n="0023b11"/>自有绝假大少名为大少名为大者只是一似大似 <lb ed="X" n="0198c24"/><lb ed="R038" n="0023b12"/>大非大似大非少非大非小名为假大也绝绝假大 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199a" n="0199a"/> <lb ed="X" n="0199a01"/><lb ed="R038" n="0023b13"/>少名为大者只般若非大非少名为大此大则绝假 <lb ed="X" n="0199a02"/><lb ed="R038" n="0023b14"/>大小也。</p> <lb ed="X" n="0199a03"/><lb ed="R038" n="0023b15"/><p xml:id="pX24p0199a0301">问既绝假小大名为大此大名为假大不解云然幷 <lb ed="X" n="0199a04"/><lb ed="R038" n="0023b16"/>若说似大小名为似大者亦应绝性大小应名为性 <lb ed="X" n="0199a05"/><lb ed="R038" n="0023b17"/>大结<note place="inline">云云</note>解云我绝性大小名为似大此是相待假 <lb ed="X" n="0199a06"/><lb ed="R038" n="0023b18"/>大分绝大小名为假大此是绝待似大虽有两种似 <lb ed="X" n="0199a07"/><lb ed="R038" n="0024a01"/>大而待绝不同也次幷汝似義有相待假大复有绝 <lb ed="X" n="0199a08"/><lb ed="R038" n="0024a02"/>待假大者性中亦应有相待性大绝待性大<note place="inline">云云</note>次 <lb ed="X" n="0199a09"/><lb ed="R038" n="0024a03"/>问相待是不自故可得是假绝待那得似<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0199a10"/><lb ed="R038" n="0024a04"/><p xml:id="pX24p0199a1001">次问既云非性大小名为大非似大小名为大此得 <lb ed="X" n="0199a11"/><lb ed="R038" n="0024a05"/>云世谛绝性大小真谛绝似大小此与一家<note place="inline">云云</note>世 <lb ed="X" n="0199a12"/><lb ed="R038" n="0024a06"/>谛破性生灭真谛破假生灭者不若单言齐者则死 <lb ed="X" n="0199a13"/><lb ed="R038" n="0024a07"/>单不齐者亦死正答应云齐不齐齐者世谛绝性大 <lb ed="X" n="0199a14"/><lb ed="R038" n="0024a08"/>少真谛绝假大少世谛破性生灭真谛破似生灭是 <lb ed="X" n="0199a15"/><lb ed="R038" n="0024a09"/>齐不齐者世谛破性生灭辨不生不灭真谛破假生 <lb ed="X" n="0199a16"/><lb ed="R038" n="0024a10"/>假灭辨不生不灭世谛绝性大小结为大真谛绝假 <lb ed="X" n="0199a17"/><lb ed="R038" n="0024a11"/>大小亦结名为大不云非大非小故不齐也。</p> <lb ed="X" n="0199a18"/><lb ed="R038" n="0024a12"/><p xml:id="pX24p0199a1801">次释大義问以何为義古有四释一云大是廣博義 <lb ed="X" n="0199a19"/><lb ed="R038" n="0024a13"/>二云大是包含義二云大是常義四云大是莫先義四 <lb ed="X" n="0199a20"/><lb ed="R038" n="0024a14"/>释中廣博之与常出涅槃文常者出涅槃第三卷名 <lb ed="X" n="0199a21"/><lb ed="R038" n="0024a15"/>字功德品云所言大者名之为常廣博出四相品第 <lb ed="X" n="0199a22"/><lb ed="R038" n="0024a16"/>五卷云所言大者其性廣博也两释无文就此两释 <lb ed="X" n="0199a23"/><lb ed="R038" n="0024a17"/>还释前两文言包含者还是释成廣博故包含包含 <lb ed="X" n="0199a24"/><lb ed="R038" n="0024a18"/>故所以廣博也莫先还是常義以无有在其前者所 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199b" n="0199b"/> <lb ed="X" n="0199b01"/><lb ed="R038" n="0024b01"/>以为常今明既以莫先释大何不得以莫後释大若 <lb ed="X" n="0199b02"/><lb ed="R038" n="0024b02"/>有先分者则不得是常以无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199001" n="0199001"/>先我者故得是常亦得 <lb ed="X" n="0199b03"/><lb ed="R038" n="0024b03"/>云若有後我者不得是常以无後我者所是常也此 <lb ed="X" n="0199b04"/><lb ed="R038" n="0024b04"/>四种释大约涅槃大品两种经释大者若是涅槃有 <lb ed="X" n="0199b05"/><lb ed="R038" n="0024b05"/>此四种大<note place="inline">云云</note>若是般若唯得以廣博包含释大何 <lb ed="X" n="0199b06"/><lb ed="R038" n="0024b06"/>故然般若有二种若是实相般若此是真谛境正得 <lb ed="X" n="0199b07"/><lb ed="R038" n="0024b07"/>有四義若是空慧之般若唯得有廣博释大包含释 <lb ed="X" n="0199b08"/><lb ed="R038" n="0024b08"/>大何故此般若是空慧是因未得是常与之莫先也 <lb ed="X" n="0199b09"/><lb ed="R038" n="0024b09"/>所以得是廣博者所照实相性之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199002" n="0199002"/>与境既廣博故此 <lb ed="X" n="0199b10"/><lb ed="R038" n="0024b10"/>慧亦廣故下文云缘无边故般若亦无边法性无边 <lb ed="X" n="0199b11"/><lb ed="R038" n="0024b11"/>故般若无边以缘无边境廣博境廣博故智得称廣 <lb ed="X" n="0199b12"/><lb ed="R038" n="0024b12"/>博博境包含故智包含而不得是常与莫先若境智 <lb ed="X" n="0199b13"/><lb ed="R038" n="0024b13"/>合论则具四也旧释如是今云何耶解云备四种大 <lb ed="X" n="0199b14"/><lb ed="R038" n="0024b14"/>一者依名释如前四義又过常释四義乃至大以莫 <lb ed="X" n="0199b15"/><lb ed="R038" n="0024b15"/>後为義无边无量義无尽等義也二者竖释论大以 <lb ed="X" n="0199b16"/><lb ed="R038" n="0024b16"/>不大为義小以不少为義馀例然。</p> <lb ed="X" n="0199b17"/><lb ed="R038" n="0024b17"/><p xml:id="pX24p0199b1701">问此语出何处莊法师是彭城学士复听长千讲而 <lb ed="X" n="0199b18"/><lb ed="R038" n="0024b18"/>于张舍人宅发大品经释摩诃云遊来释大是廣博 <lb ed="X" n="0199b19"/><lb ed="R038" n="0025a01"/>等義今明不少不大是廣摩诃義建初问此语出何 <lb ed="X" n="0199b20"/><lb ed="R038" n="0025a02"/>处莊师不得今明此处处文经云无大莊严为大岂 <lb ed="X" n="0199b21"/><lb ed="R038" n="0025a03"/>非不大为大又云人身长大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199003" n="0199003"/>有为非大身是名大身 <lb ed="X" n="0199b22"/><lb ed="R038" n="0025a04"/>也又照明亦释摩诃云不作大不作少不有力无力 <lb ed="X" n="0199b23"/><lb ed="R038" n="0025a05"/>等也三者横释大以少为義少以大为義空有例然 <lb ed="X" n="0199b24"/><lb ed="R038" n="0025a06"/><note place="inline">云云</note>四者无方释大以空为義少以有为義乃至以 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0199c" n="0199c"/> <lb ed="X" n="0199c01"/><lb ed="R038" n="0025a07"/>甁衣等为義然此语太通漫今问大以一切万法甁 <lb ed="X" n="0199c02"/><lb ed="R038" n="0025a08"/>衣为義此法都有相关義作此释而都不相关故作 <lb ed="X" n="0199c03"/><lb ed="R038" n="0025a09"/>此释解云此亦相关故花严云一中解无量无量中 <lb ed="X" n="0199c04"/><lb ed="R038" n="0025a10"/>解一也问相品云一切法只是一法一法只是一切 <lb ed="X" n="0199c05"/><lb ed="R038" n="0025a11"/>法何故尔一切法只是一如只一如为一切法故是 <lb ed="X" n="0199c06"/><lb ed="R038" n="0025a12"/>相关得相待相类也更简四解中竖释義大以不大 <lb ed="X" n="0199c07"/><lb ed="R038" n="0025a13"/>为義有为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199004" n="0199004"/>義此关疏密義。</p> <lb ed="X" n="0199c08"/><lb ed="R038" n="0025a14"/><p xml:id="pX24p0199c0801">问有是不有義有是无義此两何者是疏何者是密 <lb ed="X" n="0199c09"/><lb ed="R038" n="0025a15"/>解云一往有以无为義则是密有以不为義则是疏 <lb ed="X" n="0199c10"/><lb ed="R038" n="0025a16"/>何故尔有无正是相敌对故密若是有不有异有云 <lb ed="X" n="0199c11"/><lb ed="R038" n="0025a17"/>外皆为不有乃至亦有亦不有非有非不有对有法 <lb ed="X" n="0199c12"/><lb ed="R038" n="0025a18"/>名不有此通故是疏也次复转此语若是有无即是 <lb ed="X" n="0199c13"/><lb ed="R038" n="0025b01"/>疏有不有即是密何故尔解云若是有无相对无上 <lb ed="X" n="0199c14"/><lb ed="R038" n="0025b02"/>不带有故是疏若是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199005" n="0199005"/>有不不有犹带有此有名为不 <lb ed="X" n="0199c15"/><lb ed="R038" n="0025b03"/>有故是密难言若不此有名为不有故密者我亦只 <lb ed="X" n="0199c16"/><lb ed="R038" n="0025b04"/>无此有故名无无何意不密解云无虽无此有而无 <lb ed="X" n="0199c17"/><lb ed="R038" n="0025b05"/>上不带有名故是疏不虽不此有而不上带有名名 <lb ed="X" n="0199c18"/><lb ed="R038" n="0025b06"/>为不有故是密也问此是何物不有解云至中假義 <lb ed="X" n="0199c19"/><lb ed="R038" n="0025b07"/>廣释也。</p> <lb ed="X" n="0199c20"/><lb ed="R038" n="0025b08"/><p xml:id="pX24p0199c2001">次释般若義。</p><p xml:id="pX24p0199c2006" cb:place="inline">般若是天竺梵音<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199006" n="0199006"/>若仁王经云<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0199c21"/><lb ed="R038" n="0025b09"/>二十九年中为我说金刚般若摩诃般<note place="inline">钵音</note>若波罗蜜 <lb ed="X" n="0199c22"/><lb ed="R038" n="0025b10"/>长有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0199007" n="0199007"/>必字故云<anchor xml:id="note_star_2" n="0199007" type="star"/>必必般若复有馀字云摩诃般<note place="inline">钵音</note><anchor xml:id="nkr_note_orig_0199008" n="0199008"/>罗 <lb ed="X" n="0199c23"/><lb ed="R038" n="0025b11"/>若波罗蜜若依馀部般若直云般若此当是彼国单 <lb ed="X" n="0199c24"/><lb ed="R038" n="0025b12"/>复缓切语不同也然只初般字若依涅槃经题则作 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200a" n="0200a"/> <lb ed="X" n="0200a01"/><lb ed="R038" n="0025b13"/><note place="inline">钵音</note>此经则作<note place="inline">波音</note>若依三昧取则云般<note place="inline">密祥音</note>又作<note place="inline">钵音</note>只是 <lb ed="X" n="0200a02"/><lb ed="R038" n="0025b14"/>一字四音不同然人读此般若经是宗熙令法师云 <lb ed="X" n="0200a03"/><lb ed="R038" n="0025b15"/>般<note place="inline">钵音</note>若复有人读云般<note place="inline">答祥音</note>若复有人云班若是灵 <lb ed="X" n="0200a04"/><lb ed="R038" n="0025b16"/>根令正及招提所用云般若只是一字作四种音则 <lb ed="X" n="0200a05"/><lb ed="R038" n="0025b17"/>为难解也今明若依涅槃经题则应作<note place="inline">钵音</note>又若依此 <lb ed="X" n="0200a06"/><lb ed="R038" n="0025b18"/>经作<note place="inline">波音</note>者一题中有两波字下则作水波字既两波 <lb ed="X" n="0200a07"/><lb ed="R038" n="0026a01"/>同一音何不同一字既有两字故应作<note place="inline">钵音</note>又真谛三 <lb ed="X" n="0200a08"/><lb ed="R038" n="0026a02"/>藏亦作钵音读故彼释金刚般若云<g ref="#CB02494">跋</g>阇罗侈履迦 <lb ed="X" n="0200a09"/><lb ed="R038" n="0026a03"/>钵若波罗蜜修多罗也。</p> <lb ed="X" n="0200a10"/><lb ed="R038" n="0026a04"/><p xml:id="pX24p0200a1001">次明此土翻者不同若是道安法师云般若此云淸 <lb ed="X" n="0200a11"/><lb ed="R038" n="0026a05"/>净出放光经第二十二卷次敷法师云远離出大品 <lb ed="X" n="0200a12"/><lb ed="R038" n="0026a06"/>第六卷无生品次有师云六度集经中翻般若为明 <lb ed="X" n="0200a13"/><lb ed="R038" n="0026a07"/>度也第四解依大论十八卷云般若者秦言慧第五 <lb ed="X" n="0200a14"/><lb ed="R038" n="0026a08"/>解依大论四十三卷云般若者秦言智慧第六是招 <lb ed="X" n="0200a15"/><lb ed="R038" n="0026a09"/>提解用大论释成办品文云般若定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>异实相甚深极 <lb ed="X" n="0200a16"/><lb ed="R038" n="0026a10"/>重智慧轻薄不可以秤般若此意明般若深重智慧 <lb ed="X" n="0200a17"/><lb ed="R038" n="0026a11"/>轻薄故不可翻又般若多智慧少故不可以小智慧 <lb ed="X" n="0200a18"/><lb ed="R038" n="0026a12"/>翻多般若也又取案涅槃狮子吼文中云般若者谓 <lb ed="X" n="0200a19"/><lb ed="R038" n="0026a13"/>一切众生毘婆舍那一切圣人阇那者诸<persName>佛</persName>菩萨者 <lb ed="X" n="0200a20"/><lb ed="R038" n="0026a14"/>般若真云慧浅故名一切众生毘婆舍那云见少深 <lb ed="X" n="0200a21"/><lb ed="R038" n="0026a15"/>故云一切圣人阇那翻为智智最深故云诸<persName>佛</persName>菩萨 <lb ed="X" n="0200a22"/><lb ed="R038" n="0026a16"/>也阇那翻为智出毘婆沙毘波沙云阇那者言智也 <lb ed="X" n="0200a23"/><lb ed="R038" n="0026a17"/>既三种各自有翻若言以智慧翻般若者复以何翻 <lb ed="X" n="0200a24"/><lb ed="R038" n="0026a18"/>阇那耶故知般若不可翻问般若不可翻论那言波 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200b" n="0200b"/> <lb ed="X" n="0200b01"/><lb ed="R038" n="0026b01"/>者秦言慧等如前五释耶彼解云此是般若所含不 <lb ed="X" n="0200b02"/><lb ed="R038" n="0026b02"/>得以一義翻也他释如此。</p> <lb ed="X" n="0200b03"/><lb ed="R038" n="0026b03"/><p xml:id="pX24p0200b0301">问今同若反今明如他所解幷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200002" n="0200002"/>所不读般若何故以 <lb ed="X" n="0200b04"/><lb ed="R038" n="0026b04"/>其不见大论与三论故也今须次第啧六家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0200003" n="0200003"/>明初翻 <lb ed="X" n="0200b05"/><lb ed="R038" n="0026b05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0200004" n="0200004"/>家般若为淸净此出何处大论从初至後都无此文 <lb ed="X" n="0200b06"/><lb ed="R038" n="0026b06"/>但经中云般若波罗蜜是淸净聚此是歎般若淸净 <lb ed="X" n="0200b07"/><lb ed="R038" n="0026b07"/>为翻也次啧第二家云远離者此是身子作三问云 <lb ed="X" n="0200b08"/><lb ed="R038" n="0026b08"/>何为般若云何为菩萨云何为观须菩提答般若 <lb ed="X" n="0200b09"/><lb ed="R038" n="0026b09"/>波罗蜜者名为远離此远離自翻阿罗蜜非翻般若 <lb ed="X" n="0200b10"/><lb ed="R038" n="0026b10"/>此师但见经文不读论故尔论云阿罗蜜云远離波 <lb ed="X" n="0200b11"/><lb ed="R038" n="0026b11"/>罗蜜云到彼岸也第三家云六度集经翻为明度者 <lb ed="X" n="0200b12"/><lb ed="R038" n="0026b12"/>未见彼经故不论也後三家左右自相破後一若言 <lb ed="X" n="0200b13"/><lb ed="R038" n="0026b13"/>般若深重不可翻者前何得云秦言慧秦言智慧耶 <lb ed="X" n="0200b14"/><lb ed="R038" n="0026b14"/>若用前两文者复何得云深重不可翻耶又前两文 <lb ed="X" n="0200b15"/><lb ed="R038" n="0026b15"/>自相破若言翻为慧者复何得云翻为智慧若言翻 <lb ed="X" n="0200b16"/><lb ed="R038" n="0026b16"/>为智慧复那得翻为慧也次更责招提论文云般若 <lb ed="X" n="0200b17"/><lb ed="R038" n="0026b17"/>甚深极重智轻薄故不可秤何时道不可翻不祥与 <lb ed="X" n="0200b18"/><lb ed="R038" n="0026b18"/>不翻异也<note place="inline">云云</note>次汝若言前五种幷是般若所含者 <lb ed="X" n="0200b19"/><lb ed="R038" n="0027a01"/>幷应秤秦言何得有秦言又若般若不可翻摩诃亦 <lb ed="X" n="0200b20"/><lb ed="R038" n="0027a02"/>多含亦应不可翻也次责若言般若深重者涅槃中 <lb ed="X" n="0200b21"/><lb ed="R038" n="0027a03"/>何得言般若者谓诸众生也又般若深重者则应勝 <lb ed="X" n="0200b22"/><lb ed="R038" n="0027a04"/>阇那经便应言阇那者谓诸众生般若谓诸<persName>佛</persName>菩萨 <lb ed="X" n="0200b23"/><lb ed="R038" n="0027a05"/>何得言般若谓众生阇那谓<persName>佛</persName>菩萨耶。</p> <lb ed="X" n="0200b24"/><lb ed="R038" n="0027a06"/><p xml:id="pX24p0200b2401">次明涅槃既云般若者一切众生毘波舍那一切圣 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0200c" n="0200c"/> <lb ed="X" n="0200c01"/><lb ed="R038" n="0027a07"/>人阇那诸<persName>佛</persName>菩萨问何意言般若是一切众生有解 <lb ed="X" n="0200c02"/><lb ed="R038" n="0027a08"/>者言一切众生即是般若般若平等故众生即是波 <lb ed="X" n="0200c03"/><lb ed="R038" n="0027a09"/>若故法尙品诸法等故般若亦等今明此亦非也何 <lb ed="X" n="0200c04"/><lb ed="R038" n="0027a10"/>故尔波名直云诸法等故般若亦等何时道众生若 <lb ed="X" n="0200c05"/><lb ed="R038" n="0027a11"/>言平等即有是众生何不言诸圣人诸<persName>佛</persName>菩萨耶既 <lb ed="X" n="0200c06"/><lb ed="R038" n="0027a12"/>平等何意不等圣人诸<persName>佛</persName>菩萨而独言众生也今明 <lb ed="X" n="0200c07"/><lb ed="R038" n="0027a13"/>此三句经初云般若谓诸众生翻为慧義最浅故云 <lb ed="X" n="0200c08"/><lb ed="R038" n="0027a14"/>一切众生毘婆舍那此云见见義少深故言一切圣 <lb ed="X" n="0200c09"/><lb ed="R038" n="0027a15"/>人暗那此云智智是决断最深故言<persName>佛</persName>菩萨也。</p> <lb ed="X" n="0200c10"/><lb ed="R038" n="0027a16"/><p xml:id="pX24p0200c1001">涅槃既言般若谓诸众生此则是浅義何得言般若 <lb ed="X" n="0200c11"/><lb ed="R038" n="0027a17"/>定实故深重不可翻耶今明般若有二种一深重波 <lb ed="X" n="0200c12"/><lb ed="R038" n="0027a18"/>若二者轻薄般若慧亦二种一者深重智慧二者轻 <lb ed="X" n="0200c13"/><lb ed="R038" n="0027b01"/>薄智慧若是大论第七十二释成办品明般若定实 <lb ed="X" n="0200c14"/><lb ed="R038" n="0027b02"/>于相深重此则是深重般若是大经明般若谓诸众 <lb ed="X" n="0200c15"/><lb ed="R038" n="0027b03"/>生即是轻薄般若也今谓论盛明般若定实相深重 <lb ed="X" n="0200c16"/><lb ed="R038" n="0027b04"/>此是深重般若智慧不能秤是轻薄智慧轻薄智慧 <lb ed="X" n="0200c17"/><lb ed="R038" n="0027b05"/>故不能秤深重般若也若更论亦应言轻薄般若不 <lb ed="X" n="0200c18"/><lb ed="R038" n="0027b06"/>能秤深重智慧问何者是深重智慧文解只大经中 <lb ed="X" n="0200c19"/><lb ed="R038" n="0027b07"/>明毘婆舍那与阇那即是也问既有深重般若复有 <lb ed="X" n="0200c20"/><lb ed="R038" n="0027b08"/>轻薄故若者何意不言智慧深重轻薄般若不能秤 <lb ed="X" n="0200c21"/><lb ed="R038" n="0027b09"/>而言智慧轻薄不能秤般若解云是外国语故慧是 <lb ed="X" n="0200c22"/><lb ed="R038" n="0027b10"/>此间语则彼此<g ref="#CB28575">互</g>擧相兼也问论中何意明般若深 <lb ed="X" n="0200c23"/><lb ed="R038" n="0027b11"/>重经中何意云般若谓诸众生解云论释般若故歎 <lb ed="X" n="0200c24"/><lb ed="R038" n="0027b12"/>般若也经欲明三种差别故也既云深重般若含前 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201a" n="0201a"/> <lb ed="X" n="0201a01"/><lb ed="R038" n="0027b13"/>淸净等五義深重智慧亦复然也他云般若含愚含 <lb ed="X" n="0201a02"/><lb ed="R038" n="0027b14"/>智今但言智宜得智不得愚故轻今明不然我智慧 <lb ed="X" n="0201a03"/><lb ed="R038" n="0027b15"/>亦含般若非般若何意不重<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0201a04"/><lb ed="R038" n="0027b16"/><p xml:id="pX24p0201a0401">前来论翻不翻竟今翻为智慧问三种般若尽得翻 <lb ed="X" n="0201a05"/><lb ed="R038" n="0027b17"/>为智慧不今且明三种般若者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201001" n="0201001"/>持公解云一者实相 <lb ed="X" n="0201a06"/><lb ed="R038" n="0027b18"/>般若二者方便般若三者文字般若被以大论第百 <lb ed="X" n="0201a07"/><lb ed="R038" n="0028a01"/>卷即文证云般若有二道一者般若道从初讫累教 <lb ed="X" n="0201a08"/><lb ed="R038" n="0028a02"/>品二者方便道从无尽品去讫经是般若道则是实 <lb ed="X" n="0201a09"/><lb ed="R038" n="0028a03"/>相般若方便道则是方便般若文字通两处也今明 <lb ed="X" n="0201a10"/><lb ed="R038" n="0028a04"/>作此判制者大为失他不见论此事可矜彼师既讲 <lb ed="X" n="0201a11"/><lb ed="R038" n="0028a05"/>大论何得辄作此判汝若以般若道为实相般若者 <lb ed="X" n="0201a12"/><lb ed="R038" n="0028a06"/>即是含他两种般若以为一种但得实相境界失观 <lb ed="X" n="0201a13"/><lb ed="R038" n="0028a07"/>照般若此则含他观照则属实相般若道中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201002" n="0201002"/>自但境 <lb ed="X" n="0201a14"/><lb ed="R038" n="0028a08"/>而无智以方便道为方便般若此但智而无殊也今 <lb ed="X" n="0201a15"/><lb ed="R038" n="0028a09"/>明三种般若義只就般若道中自论三种境此则一 <lb ed="X" n="0201a16"/><lb ed="R038" n="0028a10"/>者实相般若则是境二观照般若三者其文字般若 <lb ed="X" n="0201a17"/><lb ed="R038" n="0028a11"/>通论此二般若也实相般若即是诸法实相境能生 <lb ed="X" n="0201a18"/><lb ed="R038" n="0028a12"/>观照般若若以实相能生观照故实相是因观照是 <lb ed="X" n="0201a19"/><lb ed="R038" n="0028a13"/>果因从果作名实相亦名般若也文字既通说此二 <lb ed="X" n="0201a20"/><lb ed="R038" n="0028a14"/>种般若文字是能诠从所诠得名亦得名般若也。</p> <lb ed="X" n="0201a21"/><lb ed="R038" n="0028a15"/><p xml:id="pX24p0201a2101">问三种般若文出何处解云说智及智处皆名为波 <lb ed="X" n="0201a22"/><lb ed="R038" n="0028a16"/>若若智处即是实相境言观照者如大经云因因者 <lb ed="X" n="0201a23"/><lb ed="R038" n="0028a17"/>如十二因缘所生观智此则是观照般若文字可明 <lb ed="X" n="0201a24"/><lb ed="R038" n="0028a18"/>也又只说智及智处名般若文具得证三般若说即 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201b" n="0201b"/> <lb ed="X" n="0201b01"/><lb ed="R038" n="0028b01"/>是能说文字般若智即是观照般若智处即是实相 <lb ed="X" n="0201b02"/><lb ed="R038" n="0028b02"/>般若也般若道既具三般若者方便道亦明三种不 <lb ed="X" n="0201b03"/><lb ed="R038" n="0028b03"/>解云亦得方便般若既有方便即有境般若复有文 <lb ed="X" n="0201b04"/><lb ed="R038" n="0028b04"/>字故具三故般若道皆具三种不得为四得有二也 <lb ed="X" n="0201b05"/><lb ed="R038" n="0028b05"/>方便是此间语外国云沤和拘舍罗此翻云善巧方 <lb ed="X" n="0201b06"/><lb ed="R038" n="0028b06"/>便也般若是外国语此翻为智慧前三种般若通名 <lb ed="X" n="0201b07"/><lb ed="R038" n="0028b07"/>为智慧彼国云沤和拘舍罗语此云善巧方便三种 <lb ed="X" n="0201b08"/><lb ed="R038" n="0028b08"/>通名善巧方便然般若在外国语方便取此间语<g ref="#CB28575">互</g> <lb ed="X" n="0201b09"/><lb ed="R038" n="0028b09"/>相兼也。</p> <lb ed="X" n="0201b10"/><lb ed="R038" n="0028b10"/><p xml:id="pX24p0201b1001">问何故毘昙有五名而般若有三名耶答不学者谓 <lb ed="X" n="0201b11"/><lb ed="R038" n="0028b11"/>此非问今明此是问何故今释般若三名谓境界名 <lb ed="X" n="0201b12"/><lb ed="R038" n="0028b12"/>实相般若幷观照文字也而毘昙中明有五种毘昙 <lb ed="X" n="0201b13"/><lb ed="R038" n="0028b13"/>一者自性毘昙二者共有三者方便四境界五者文 <lb ed="X" n="0201b14"/><lb ed="R038" n="0028b14"/>字言自性者即是无漏慧根是毘昙正体即是真无 <lb ed="X" n="0201b15"/><lb ed="R038" n="0028b15"/>漏慧也共有者即是与无漏慧同时共起心数及道 <lb ed="X" n="0201b16"/><lb ed="R038" n="0028b16"/>共色四相等即具三有为共有毘昙体方便者即苦 <lb ed="X" n="0201b17"/><lb ed="R038" n="0028b17"/>忍前七种方便等体为正无漏慧根作方便故名毘 <lb ed="X" n="0201b18"/><lb ed="R038" n="0028b18"/>昙境界者则四真谛能生其无漏慧故名毘昙文字 <lb ed="X" n="0201b19"/><lb ed="R038" n="0029a01"/>者即是说此四种文字能论此四种从所诠真无漏 <lb ed="X" n="0201b20"/><lb ed="R038" n="0029a02"/>慧故名文字毘昙也而三种般若准得三种毘昙也 <lb ed="X" n="0201b21"/><lb ed="R038" n="0029a03"/>观照般若则准自性毘昙实相般若则准境界毘昙 <lb ed="X" n="0201b22"/><lb ed="R038" n="0029a04"/>文字般若则是文字毘昙此三则同而两异无有共 <lb ed="X" n="0201b23"/><lb ed="R038" n="0029a05"/>有般若方便般若然彼家既取苦忍前七方便是有 <lb ed="X" n="0201b24"/><lb ed="R038" n="0029a06"/>漏为方便毘昙苦忍去是无漏有自性者今从初地 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0201c" n="0201c"/> <lb ed="X" n="0201c01"/><lb ed="R038" n="0029a07"/>去则无漏观知般若地前三十心是有漏故为方便 <lb ed="X" n="0201c02"/><lb ed="R038" n="0029a08"/>般若取此義时亦得而无共有般若然彼家立共有 <lb ed="X" n="0201c03"/><lb ed="R038" n="0029a09"/>同时心数故有共有毘昙问今时不言共有般若者 <lb ed="X" n="0201c04"/><lb ed="R038" n="0029a10"/>可得言无心数不解曰不然若言有心数非无心数 <lb ed="X" n="0201c05"/><lb ed="R038" n="0029a11"/>是大经诤论中应云说有心数不得我意说无心数 <lb ed="X" n="0201c06"/><lb ed="R038" n="0029a12"/>应得分意而今言有无幷不得意故不可言无心数 <lb ed="X" n="0201c07"/><lb ed="R038" n="0029a13"/>为是也故知今非是立无心数義所以无有共有波 <lb ed="X" n="0201c08"/><lb ed="R038" n="0029a14"/>若今明所以无者此明无定明般若不只有三四五 <lb ed="X" n="0201c09"/><lb ed="R038" n="0029a15"/>六无量名等也。</p> <lb ed="X" n="0201c10"/><lb ed="R038" n="0029a16"/><p xml:id="pX24p0201c1001">今次更释三般若者只就般若道中有三般若方便 <lb ed="X" n="0201c11"/><lb ed="R038" n="0029a17"/>道中有三方便也今亦两道成两般若是持公以波 <lb ed="X" n="0201c12"/><lb ed="R038" n="0029a18"/>若道为实相般若方便<anchor xml:id="nkr_note_orig_0201003" n="0201003"/>義为方便般若者两道幷成 <lb ed="X" n="0201c13"/><lb ed="R038" n="0029b01"/>般若道则无方便道本有实慧方便慧是<persName>佛</persName>父母故 <lb ed="X" n="0201c14"/><lb ed="R038" n="0029b02"/>言智度菩萨母方便以为父而今幷成般若道者但 <lb ed="X" n="0201c15"/><lb ed="R038" n="0029b03"/>得有母義而无父也又论主开二道而今为一般若 <lb ed="X" n="0201c16"/><lb ed="R038" n="0029b04"/>道者便应本迹身为一身二谛为一事等<note place="inline">云云</note>次责 <lb ed="X" n="0201c17"/><lb ed="R038" n="0029b05"/>汝既幷成无方便二者何意作此释三啧出何处文 <lb ed="X" n="0201c18"/><lb ed="R038" n="0029b06"/>四者反幷若两道幷慧者亦应两道幷方便也我今 <lb ed="X" n="0201c19"/><lb ed="R038" n="0029b07"/>依论主开两道两道各开三初三即般若<note place="inline">云云</note>後三 <lb ed="X" n="0201c20"/><lb ed="R038" n="0029b08"/>即方便<note place="inline">云云</note>初般若即三般若此云慧後三沤和拘 <lb ed="X" n="0201c21"/><lb ed="R038" n="0029b09"/>舍罗即三方便也作此释两道成父母義二谛等皆 <lb ed="X" n="0201c22"/><lb ed="R038" n="0029b10"/>成也若他释者此是无方便等意亦得有此義论主 <lb ed="X" n="0201c23"/><lb ed="R038" n="0029b11"/>正开二道则不得也然复有云非愚非智为实相波 <lb ed="X" n="0201c24"/><lb ed="R038" n="0029b12"/>若愚智是方便般若明此二事文言是文字般若此 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202a" n="0202a"/> <lb ed="X" n="0202a01"/><lb ed="R038" n="0029b13"/>别是一義欲示体用明非愚智为是体愚智为用此 <lb ed="X" n="0202a02"/><lb ed="R038" n="0029b14"/>非二道意也今既依论用二道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202001" n="0202001"/>有是实慧道方便道 <lb ed="X" n="0202a03"/><lb ed="R038" n="0029b15"/>依净名经作慧方便相对前有是慧後有方便然此 <lb ed="X" n="0202a04"/><lb ed="R038" n="0029b16"/>二种什师云直照实相空边名为慧若行空不证涉 <lb ed="X" n="0202a05"/><lb ed="R038" n="0029b17"/>有不著此是方便肇师云直照空照有是慧行空不 <lb ed="X" n="0202a06"/><lb ed="R038" n="0029b18"/>证涉有无著此是方便有是两道论云共般若道三 <lb ed="X" n="0202a07"/><lb ed="R038" n="0030a01"/>乘共说方便道独菩萨所行有应关中释空有二義 <lb ed="X" n="0202a08"/><lb ed="R038" n="0030a02"/>二乘亦能故云共若行空不证涉有无碍此役菩萨 <lb ed="X" n="0202a09"/><lb ed="R038" n="0030a03"/>然你云独菩萨所行此则共不共義成他即不成也。</p> <lb ed="X" n="0202a10"/><lb ed="R038" n="0030a04"/><p xml:id="pX24p0202a1001">问智慧何异次问慧见智何异又问忍见智何异今 <lb ed="X" n="0202a11"/><lb ed="R038" n="0030a05"/>答智慧者有一异義如成论云真慧名为智此则不 <lb ed="X" n="0202a12"/><lb ed="R038" n="0030a06"/>异此真无漏慧即是智也若依大论有二文初云波 <lb ed="X" n="0202a13"/><lb ed="R038" n="0030a07"/>若秦言慧次又云智慧问论有文云般若秦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202002" n="0202002"/>主智不 <lb ed="X" n="0202a14"/><lb ed="R038" n="0030a08"/>解云论无别文但论题云大智度有是为智何故尔 <lb ed="X" n="0202a15"/><lb ed="R038" n="0030a09"/>远法师依大论造问论云摩诃般若波罗蜜优波提 <lb ed="X" n="0202a16"/><lb ed="R038" n="0030a10"/>舍今大论秤为大智度即是以智翻般若也既具有 <lb ed="X" n="0202a17"/><lb ed="R038" n="0030a11"/>三文即是有一异前单言慧之与智此则是异義具 <lb ed="X" n="0202a18"/><lb ed="R038" n="0030a12"/>智慧即是不异義也良由義不定故翻则不定<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0202a19"/><lb ed="R038" n="0030a13"/><p xml:id="pX24p0202a1901">次就经中辨智慧義若是涅槃经就凡圣判智慧波 <lb ed="X" n="0202a20"/><lb ed="R038" n="0030a14"/>若者谓诸众生此即是约凡夫名慧阇那者诸<persName>佛</persName>菩 <lb ed="X" n="0202a21"/><lb ed="R038" n="0030a15"/>萨此是就圣人名为智问凡夫那得名慧解云凡夫 <lb ed="X" n="0202a22"/><lb ed="R038" n="0030a16"/>名慧者此如毘昙明数之慧故偈云想欲及触慧也 <lb ed="X" n="0202a23"/><lb ed="R038" n="0030a17"/>何以得知是心数慧如大经判定有三种上定则金 <lb ed="X" n="0202a24"/><lb ed="R038" n="0030a18"/>刚三昧中定则四禅以上下定者谓众生心数定也 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202b" n="0202b"/> <lb ed="X" n="0202b01"/><lb ed="R038" n="0030b01"/>若尔故知凡夫明慧则是心数之慧也问何得以数 <lb ed="X" n="0202b02"/><lb ed="R038" n="0030b02"/>義释经解云必是数人用经義非经用数语也次大 <lb ed="X" n="0202b03"/><lb ed="R038" n="0030b03"/>品经就因果判智慧菩萨名道慧道种慧此则是因 <lb ed="X" n="0202b04"/><lb ed="R038" n="0030b04"/>名为慧<persName>佛</persName>得一切智一切种智则是就果名故也次 <lb ed="X" n="0202b05"/><lb ed="R038" n="0030b05"/>就净名经就空有判智慧照有名为智故照空一切 <lb ed="X" n="0202b06"/><lb ed="R038" n="0030b06"/>名为慧彼经善得章中云知一切众生心念如应说 <lb ed="X" n="0202b07"/><lb ed="R038" n="0030b07"/>法起于智业知一切法不取不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202003" n="0202003"/>捨入一相门起于慧 <lb ed="X" n="0202b08"/><lb ed="R038" n="0030b08"/>业也问何故如此今明前两正约决断竖释智慧异 <lb ed="X" n="0202b09"/><lb ed="R038" n="0030b09"/>凡夫则劣故与其慧名慧则通正取心数慧也圣人 <lb ed="X" n="0202b10"/><lb ed="R038" n="0030b10"/>则勝故与智名智能决断此就高下竖论因果亦尔 <lb ed="X" n="0202b11"/><lb ed="R038" n="0030b11"/>因勝故未得决断之名所以名慧果勝故能决断所 <lb ed="X" n="0202b12"/><lb ed="R038" n="0030b12"/>以名智也。</p> <lb ed="X" n="0202b13"/><lb ed="R038" n="0030b13"/><p xml:id="pX24p0202b1301">後就空有论者此是横论照空照有有既决断照空 <lb ed="X" n="0202b14"/><lb ed="R038" n="0030b14"/>亦断但今就差别无差别判智慧照有有差别故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202004" n="0202004"/>爱 <lb ed="X" n="0202b15"/><lb ed="R038" n="0030b15"/>智名照空则无异相故与其慧称此亦是决断强弱 <lb ed="X" n="0202b16"/><lb ed="R038" n="0030b16"/>故辨智慧也今问此三義得通不凡亦得有相圣人 <lb ed="X" n="0202b17"/><lb ed="R038" n="0030b17"/>得有慧因果空有亦然以不解云通论亦得今言凡 <lb ed="X" n="0202b18"/><lb ed="R038" n="0030b18"/>夫得有智者一切众生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202005" n="0202005"/>皆有三种等智又云世智辨 <lb ed="X" n="0202b19"/><lb ed="R038" n="0031a01"/>聪即是凡夫智也因果判智慧者<persName>佛</persName>亦得有慧義故 <lb ed="X" n="0202b20"/><lb ed="R038" n="0031a02"/>如五分法身中<persName>佛</persName>与罗汉同得五分法身五分法身 <lb ed="X" n="0202b21"/><lb ed="R038" n="0031a03"/>中有戒定慧岂非<persName>佛</persName>有慧又净名螺髻诃身子云如 <lb ed="X" n="0202b22"/><lb ed="R038" n="0031a04"/>仁者心有高下不依<persName>佛</persName>慧又法花中多宝歎云善哉 <lb ed="X" n="0202b23"/><lb ed="R038" n="0031a05"/>释迦牟尼能以平等大慧度诸众生此皆是<persName>佛</persName>慧文 <lb ed="X" n="0202b24"/><lb ed="R038" n="0031a06"/>也因中亦得有智者如仁王经列众中歎菩萨德云 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0202c" n="0202c"/> <lb ed="X" n="0202c01"/><lb ed="R038" n="0031a07"/>实智功德方便功德故菩萨亦有智也智慧通空有 <lb ed="X" n="0202c02"/><lb ed="R038" n="0031a08"/>者道慧道种慧道慧则照空道种慧照有一切智照 <lb ed="X" n="0202c03"/><lb ed="R038" n="0031a09"/>空一切种智照有也此是智慧有因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202006" n="0202006"/>异通别也次忍 <lb ed="X" n="0202c04"/><lb ed="R038" n="0031a10"/>见智同异者若是数人明忍智异彼家见谛道中有 <lb ed="X" n="0202c05"/><lb ed="R038" n="0031a11"/>八忍八智忍则非智何故尔忍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202007" n="0202007"/>智未出惑外未得证 <lb ed="X" n="0202c06"/><lb ed="R038" n="0031a12"/>故不名智若是智<anchor xml:id="nkr_note_add_0202c0601" n="0202c0601"/><anchor xml:id="beg0202c0601" n="0202c0601"/>已<anchor xml:id="end0202c0601"/>出惑外故名智此则异彼偈云。</p> <lb ed="X" n="0202c07"/><lb ed="R038" n="0031a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX24p0202c0701"><l>诸忍则非智</l><l>尽无生非见</l><l>馀一切圣慧</l> <lb ed="X" n="0202c08"/><lb ed="R038" n="0031a14"/><l>当知三种生</l></lg> <lb ed="X" n="0202c09"/><lb ed="R038" n="0031a15"/><p xml:id="pX24p0202c0901">此正明异義明忍非是智尽无生二智又非是见何 <lb ed="X" n="0202c10"/><lb ed="R038" n="0031a16"/>故见是推求義尽无生二智是无学心息不复推求 <lb ed="X" n="0202c11"/><lb ed="R038" n="0031a17"/>非见也除此八忍二智外则通三种谓忍智见也此 <lb ed="X" n="0202c12"/><lb ed="R038" n="0031a18"/>是小乘根本義三百年中出世若成论<persName>佛</persName>灭後八百 <lb ed="X" n="0202c13"/><lb ed="R038" n="0031b01"/>馀年出则是小乘之末馀他義也论人解忍智不异 <lb ed="X" n="0202c14"/><lb ed="R038" n="0031b02"/>破数人异義彼忍智只是心上解知故引慧義经中 <lb ed="X" n="0202c15"/><lb ed="R038" n="0031b03"/>说解智是慧義既不异但義分为二心上解初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0202008" n="0202008"/>未决 <lb ed="X" n="0202c16"/><lb ed="R038" n="0031b04"/><g ref="#CB15845">役</g>名忍决则名智实非异也今所明无碍忍智未曾 <lb ed="X" n="0202c17"/><lb ed="R038" n="0031b05"/>一异不一异而得有一异者一不同成论之一异不 <lb ed="X" n="0202c18"/><lb ed="R038" n="0031b06"/>同数人之异也忍智一者<persName>佛</persName>菩萨同名忍如仁王经 <lb ed="X" n="0202c19"/><lb ed="R038" n="0031b07"/>明五忍无生寂灭<persName>佛</persName>与菩萨同下忍名菩萨上忍即 <lb ed="X" n="0202c20"/><lb ed="R038" n="0031b08"/>是<persName>佛</persName>忍智异者<persName>佛</persName>名为智得一切种智降此前悟道 <lb ed="X" n="0202c21"/><lb ed="R038" n="0031b09"/>幷云得无生忍也智同者<persName>佛</persName>得一切种智大品发趣 <lb ed="X" n="0202c22"/><lb ed="R038" n="0031b10"/>品亦明七地菩萨得智也。</p> <lb ed="X" n="0202c23"/><lb ed="R038" n="0031b11"/><p xml:id="pX24p0202c2301">次释以何为般若解云<persName>佛</persName>灭後龙树未出之前凡有 <lb ed="X" n="0202c24"/><lb ed="R038" n="0031b12"/>六解两病合为八家次出晚人南北非解释今前论 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203a" n="0203a"/> <lb ed="X" n="0203a01"/><lb ed="R038" n="0031b13"/>龙树未出之前六解者第一家以无漏慧根为般若 <lb ed="X" n="0203a02"/><lb ed="R038" n="0031b14"/>问无漏慧根此为取相似无漏为取真无漏为般若 <lb ed="X" n="0203a03"/><lb ed="R038" n="0031b15"/>答旧有两释初家云此取相似无漏为般若问相似 <lb ed="X" n="0203a04"/><lb ed="R038" n="0031b16"/>无漏位在何处解云小乘取四善根以为般若数家 <lb ed="X" n="0203a05"/><lb ed="R038" n="0031b17"/>七方便不取前三但取後四论家五方便不取初四 <lb ed="X" n="0203a06"/><lb ed="R038" n="0031b18"/>念处但取四善根为相似无漏何故尔以前未依谛 <lb ed="X" n="0203a07"/><lb ed="R038" n="0032a01"/>观故後四善根始作谛观也若大乘者即是三十心 <lb ed="X" n="0203a08"/><lb ed="R038" n="0032a02"/>内凡夫为相似无漏此中名般若也次解云取真无 <lb ed="X" n="0203a09"/><lb ed="R038" n="0032a03"/>漏为般若小乘从苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0901" n="0203a0901"/><anchor xml:id="beg0203a0901" n="0203a0901"/>已<anchor xml:id="end0203a0901"/>去大乘登地<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a0902" n="0203a0902"/><anchor xml:id="beg0203a0902" n="0203a0902"/>已<anchor xml:id="end0203a0902"/>去也第二 <lb ed="X" n="0203a10"/><lb ed="R038" n="0032a04"/>解云以有漏为般若小乘苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1001" n="0203a1001"/><anchor xml:id="beg0203a1001" n="0203a1001"/>已<anchor xml:id="end0203a1001"/>前皆是有漏大乘 <lb ed="X" n="0203a11"/><lb ed="R038" n="0032a05"/>三十前是有漏问与初家相似无漏何异解云初家 <lb ed="X" n="0203a12"/><lb ed="R038" n="0032a06"/>相似无漏位则短少乘俱取苦忍前四善根不通馀 <lb ed="X" n="0203a13"/><lb ed="R038" n="0032a07"/>大乘但取地前三十心若是今第二家则长从初发 <lb ed="X" n="0203a14"/><lb ed="R038" n="0032a08"/>心<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1401" n="0203a1401"/><anchor xml:id="beg0203a1401" n="0203a1401"/>已<anchor xml:id="end0203a1401"/>来至苦忍大乘至三十心皆是有漏也第三解 <lb ed="X" n="0203a15"/><lb ed="R038" n="0032a09"/>从初发心讫至金刚三昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a1501" n="0203a1501"/><anchor xml:id="beg0203a1501" n="0203a1501"/>已<anchor xml:id="end0203a1501"/>来是因位皆是般若至 <lb ed="X" n="0203a16"/><lb ed="R038" n="0032a10"/><persName>佛</persName>时转名萨婆若此就因果判因名般若果名萨婆 <lb ed="X" n="0203a17"/><lb ed="R038" n="0032a11"/>若此异前两解者初家位最短第二家处中第三解 <lb ed="X" n="0203a18"/><lb ed="R038" n="0032a12"/>位最长也第四家解合取漏无漏为般若此位从初 <lb ed="X" n="0203a19"/><lb ed="R038" n="0032a13"/>发心至苦忍前幷地前也但缘涅槃<persName>佛</persName>果<persName>佛</persName>果涅槃 <lb ed="X" n="0203a20"/><lb ed="R038" n="0032a14"/>此是无漏境心缘此境名无漏只此心即未断烦恼 <lb ed="X" n="0203a21"/><lb ed="R038" n="0032a15"/>则是有漏故以有漏无漏为般若问此解与第一解 <lb ed="X" n="0203a22"/><lb ed="R038" n="0032a16"/>相似无漏为般若何异解云第一家位则短但取四 <lb ed="X" n="0203a23"/><lb ed="R038" n="0032a17"/>善根今则从发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a2301" n="0203a2301"/><anchor xml:id="beg0203a2301" n="0203a2301"/>已<anchor xml:id="end0203a2301"/>来也问与第二家解何异第二 <lb ed="X" n="0203a24"/><lb ed="R038" n="0032a18"/>家只从初<anchor xml:id="nkr_note_add_0203a2401" n="0203a2401"/><anchor xml:id="beg0203a2401" n="0203a2401"/>已<anchor xml:id="end0203a2401"/>来皆是有漏虽是有漏彼亦缘涅槃<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203b" n="0203b"/> <lb ed="X" n="0203b01"/><lb ed="R038" n="0032b01"/>果既为菩萨定不缘涅槃<persName>佛</persName>果者则此为难今明前 <lb ed="X" n="0203b02"/><lb ed="R038" n="0032b02"/>第二解则短但取百劫种相好身<persName>佛</persName>相显<anchor xml:id="nkr_note_add_0203b0201" n="0203b0201"/><anchor xml:id="beg0203b0201" n="0203b0201"/>已<anchor xml:id="end0203b0201"/>来名菩 <lb ed="X" n="0203b03"/><lb ed="R038" n="0032b03"/>萨正是迦栴延子義若是第四家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203001" n="0203001"/>伤长通取初发心 <lb ed="X" n="0203b04"/><lb ed="R038" n="0032b04"/>也第五解云般若通漏无漏为无为幷取漏无漏为 <lb ed="X" n="0203b05"/><lb ed="R038" n="0032b05"/>无为为般若问般若是因那得是无为无为是<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0203b06"/><lb ed="R038" n="0032b06"/>今明般若是无相境般若得是无为若是观照般若 <lb ed="X" n="0203b07"/><lb ed="R038" n="0032b07"/>不得是无为今言无为者非是凝然常住无为此是 <lb ed="X" n="0203b08"/><lb ed="R038" n="0032b08"/>无依无得名无为也第六解般若非漏无漏非为无 <lb ed="X" n="0203b09"/><lb ed="R038" n="0032b09"/>为離四句绝百非虽有此六解今大判者初四解是 <lb ed="X" n="0203b10"/><lb ed="R038" n="0032b10"/>有为第五解通为无为第六一解但是无为也次意 <lb ed="X" n="0203b11"/><lb ed="R038" n="0032b11"/>前五解则是四句内第六一解四句外也次解前四 <lb ed="X" n="0203b12"/><lb ed="R038" n="0032b12"/>是小乘後二则是大乘也问此六解云何何者为是 <lb ed="X" n="0203b13"/><lb ed="R038" n="0032b13"/>今明具四句一者幷非二者幷是三者初是後非四 <lb ed="X" n="0203b14"/><lb ed="R038" n="0032b14"/>者後是初非言幷非者若作定解者则幷非幷须破 <lb ed="X" n="0203b15"/><lb ed="R038" n="0032b15"/>如三论破外人引经亦破引论亦破一切不留以其 <lb ed="X" n="0203b16"/><lb ed="R038" n="0032b16"/>心有所依著故也言幷是者若识此皆是<persName>如来</persName>方便 <lb ed="X" n="0203b17"/><lb ed="R038" n="0032b17"/>教门赴缘之说法者则能得道此则皆是不可破也 <lb ed="X" n="0203b18"/><lb ed="R038" n="0032b18"/>初是後非者<persName>如来</persName>昔教小根缘说小乘教为是大乘 <lb ed="X" n="0203b19"/><lb ed="R038" n="0033a01"/>则非也後是初非者後说大乘是法不可示言词相 <lb ed="X" n="0203b20"/><lb ed="R038" n="0033a02"/>寂灭即是为说大乘<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0203b21"/><lb ed="R038" n="0033a03"/><p xml:id="pX24p0203b2101">次出论意<persName>佛</persName>去世後人解古今南北不同今前出南 <lb ed="X" n="0203b22"/><lb ed="R038" n="0033a04"/>土解释正以空解为般若般若是智慧空有两解即 <lb ed="X" n="0203b23"/><lb ed="R038" n="0033a05"/>是解智故以空解为般若何故如此为空解能断惑 <lb ed="X" n="0203b24"/><lb ed="R038" n="0033a06"/>有解不能断惑但能伏惑断故是真般若伏故是相 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0203c" n="0203c"/> <lb ed="X" n="0203c01"/><lb ed="R038" n="0033a07"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0203002" n="0203002"/>从般若也就空解中复有二种一者真解二者似解 <lb ed="X" n="0203c02"/><lb ed="R038" n="0033a08"/>问空解既有真似二种有解亦有真似二种以不有 <lb ed="X" n="0203c03"/><lb ed="R038" n="0033a09"/>人答例今明不然旧解但空解有真似有解无真似 <lb ed="X" n="0203c04"/><lb ed="R038" n="0033a10"/>空解有真似者未见真空但能伏而未断故是似见 <lb ed="X" n="0203c05"/><lb ed="R038" n="0033a11"/>真空方能断惑故是真解也何者是真似两解位耶 <lb ed="X" n="0203c06"/><lb ed="R038" n="0033a12"/>若是古来通法师宋照令法师明庆禅师等解从发 <lb ed="X" n="0203c07"/><lb ed="R038" n="0033a13"/>心至六地<anchor xml:id="nkr_note_add_0203c0701" n="0203c0701"/><anchor xml:id="beg0203c0701" n="0203c0701"/>已<anchor xml:id="end0203c0701"/>来幷是似解至七地去是真解彼用大 <lb ed="X" n="0203c08"/><lb ed="R038" n="0033a14"/>论文云菩萨至七地中不见众生等可度故云以梦 <lb ed="X" n="0203c09"/><lb ed="R038" n="0033a15"/>中欲度大河集草木为筏运手动足而度至中流则 <lb ed="X" n="0203c10"/><lb ed="R038" n="0033a16"/>觉不见有河筏等今菩萨亦尔从初来见有众生可 <lb ed="X" n="0203c11"/><lb ed="R038" n="0033a17"/>度以入七地得无生忍都不见有众生等此是彼家 <lb ed="X" n="0203c12"/><lb ed="R038" n="0033a18"/>辨顿悟義也次从三大法师及至今人所用幷云小 <lb ed="X" n="0203c13"/><lb ed="R038" n="0033b01"/>乘五方便为似苦忍去为真大乘三十心为似登地 <lb ed="X" n="0203c14"/><lb ed="R038" n="0033b02"/>去为真此引大论释三乘共十地文性地者小乘暖 <lb ed="X" n="0203c15"/><lb ed="R038" n="0033b03"/>法乃至世第一法以五方便为性地大乘则三十心 <lb ed="X" n="0203c16"/><lb ed="R038" n="0033b04"/>也次断八忍地小乘苦忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0203c1601" n="0203c1601"/><anchor xml:id="beg0203c1601" n="0203c1601"/>已<anchor xml:id="end0203c1601"/>上大乘则无生忍位此 <lb ed="X" n="0203c17"/><lb ed="R038" n="0033b05"/>解文亦相应也两种判真似如此。</p> <lb ed="X" n="0203c18"/><lb ed="R038" n="0033b06"/><p xml:id="pX24p0203c1801">问若为名真似解释约断惑判真似开善云若是真 <lb ed="X" n="0203c19"/><lb ed="R038" n="0033b07"/>解则洞亡都遣能断惑故名真若是似犹未洞亡都 <lb ed="X" n="0203c20"/><lb ed="R038" n="0033b08"/>遣犹带微相求未断故名似也若是莊严解云幷洞 <lb ed="X" n="0203c21"/><lb ed="R038" n="0033b09"/>亡都遣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203003" n="0203003"/>俱真解能断故名真似解未能断故名似此 <lb ed="X" n="0203c22"/><lb ed="R038" n="0033b10"/>则难解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0203004" n="0203004"/>脱洞亡都遣何意不断不断那都遣耶若开 <lb ed="X" n="0203c23"/><lb ed="R038" n="0033b11"/>善解初地至六地空有不幷入空则不照有照有则 <lb ed="X" n="0203c24"/><lb ed="R038" n="0033b12"/>不观空有则伏空则断从七地上空有幷观有伏空 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204a" n="0204a"/> <lb ed="X" n="0204a01"/><lb ed="R038" n="0033b13"/>断亦得有即空空即有空既断有亦断也从初地至 <lb ed="X" n="0204a02"/><lb ed="R038" n="0033b14"/>六地此则断伏取相或七地不复断取相但断伏枝 <lb ed="X" n="0204a03"/><lb ed="R038" n="0033b15"/>条烦恼也南土大解释意如此。</p> <lb ed="X" n="0204a04"/><lb ed="R038" n="0033b16"/><p xml:id="pX24p0204a0401">问今云何解释耶山中旧云他种种解竟表今复更 <lb ed="X" n="0204a05"/><lb ed="R038" n="0033b17"/>作一解此则是足载<note place="inline">云云</note>若是富博无所不有者何 <lb ed="X" n="0204a06"/><lb ed="R038" n="0033b18"/>所不得犹如家有如意宝珠应于求者随意皆有也 <lb ed="X" n="0204a07"/><lb ed="R038" n="0034a01"/>但此语非是前家所解故兴皇师东府城为王太子 <lb ed="X" n="0204a08"/><lb ed="R038" n="0034a02"/>讲金刚般若荣法师问般若为空解为是有解耶师 <lb ed="X" n="0204a09"/><lb ed="R038" n="0034a03"/>答般若未曾空有荣师云莫作昆仑文语向分今明 <lb ed="X" n="0204a10"/><lb ed="R038" n="0034a04"/>般若非汝所解空有等若如君所解解空有还是断 <lb ed="X" n="0204a11"/><lb ed="R038" n="0034a05"/>常等诸见故云如此等四句一向洗破设引经论亦 <lb ed="X" n="0204a12"/><lb ed="R038" n="0034a06"/>须破为人有所得心皆成有得智也洗如此事毕竟 <lb ed="X" n="0204a13"/><lb ed="R038" n="0034a07"/>净复则得论假名義也<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0204a14"/><lb ed="R038" n="0034a08"/><p xml:id="pX24p0204a1401">前出他解真似般若又约两种判真似位又明空解 <lb ed="X" n="0204a15"/><lb ed="R038" n="0034a09"/>断有解伏问今有此義不得真似以不两位判云何 <lb ed="X" n="0204a16"/><lb ed="R038" n="0034a10"/>又有断伏義不答此者今明那得无真似故涅槃中 <lb ed="X" n="0204a17"/><lb ed="R038" n="0034a11"/>有真无漏似无漏大品有相似般若金光明见有一 <lb ed="X" n="0204a18"/><lb ed="R038" n="0034a12"/>人似婆罗门此即是地前三十心人若以此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204001" n="0204001"/>见者故 <lb ed="X" n="0204a19"/><lb ed="R038" n="0034a13"/>自有真似若有真似者与他何异答云一家有两彻 <lb ed="X" n="0204a20"/><lb ed="R038" n="0034a14"/>義则理内外理外自有真有似理内自有真有似理 <lb ed="X" n="0204a21"/><lb ed="R038" n="0034a15"/>外真似如他所辨何故名理外以其无有真可真有 <lb ed="X" n="0204a22"/><lb ed="R038" n="0034a16"/>似可似此真似则是心上解知既有此真可真似可 <lb ed="X" n="0204a23"/><lb ed="R038" n="0034a17"/>似故是有所得有所得故名理外今明理内者只除 <lb ed="X" n="0204a24"/><lb ed="R038" n="0034a18"/>他如此有所得若真若似毕意表淸净无依无得观 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204b" n="0204b"/> <lb ed="X" n="0204b01"/><lb ed="R038" n="0034b01"/>行明净者为真若习观犹浅者名为似似此是无所 <lb ed="X" n="0204b02"/><lb ed="R038" n="0034b02"/>得真似则理内外得无得相对也次摄理外若真若 <lb ed="X" n="0204b03"/><lb ed="R038" n="0034b03"/>似皆名似理内若真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204002" n="0204002"/>似皆名真理外真似名似者以 <lb ed="X" n="0204b04"/><lb ed="R038" n="0034b04"/>其同是有所得断常生灭为似如般若中修行色若 <lb ed="X" n="0204b05"/><lb ed="R038" n="0034b05"/>常若无常是名相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204003" n="0204003"/>求似般若波罗蜜<note place="inline">云云</note>理内若真 <lb ed="X" n="0204b06"/><lb ed="R038" n="0034b06"/>若似皆名真者以其同是无所得虽复观有明晦而 <lb ed="X" n="0204b07"/><lb ed="R038" n="0034b07"/>从发支心同习无所得观故同是真般若也次第三 <lb ed="X" n="0204b08"/><lb ed="R038" n="0034b08"/>转者理外都无真似何故尔此是有所得心都不与 <lb ed="X" n="0204b09"/><lb ed="R038" n="0034b09"/>般若相似既无似何得有真他云水手似蜺犹有髣 <lb ed="X" n="0204b10"/><lb ed="R038" n="0034b10"/>髴有所得与无所得都不相关故不得有真似无所 <lb ed="X" n="0204b11"/><lb ed="R038" n="0034b11"/>得理内義得有真似为除如有所得真似義方得无 <lb ed="X" n="0204b12"/><lb ed="R038" n="0034b12"/>所得真似故云一切法不生般若生不住一切法住 <lb ed="X" n="0204b13"/><lb ed="R038" n="0034b13"/>般若也今判真似者观解明者为真小未明者为似 <lb ed="X" n="0204b14"/><lb ed="R038" n="0034b14"/>也<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0204b15"/><lb ed="R038" n="0034b15"/><p xml:id="pX24p0204b1501">次答真似位義与他同不今明他用大论两文判文 <lb ed="X" n="0204b16"/><lb ed="R038" n="0034b16"/>判真似若用五方便为似苦忍为真者此是渐悟義 <lb ed="X" n="0204b17"/><lb ed="R038" n="0034b17"/>若用初地至六地为似七地为真者此是顿悟義顿 <lb ed="X" n="0204b18"/><lb ed="R038" n="0034b18"/>悟家破渐悟家渐悟家破顿悟家互有是非今明此 <lb ed="X" n="0204b19"/><lb ed="R038" n="0035a01"/>两文无妨论中具有此義若依论解三乘共十地文 <lb ed="X" n="0204b20"/><lb ed="R038" n="0035a02"/>云性地则小乘五方便准大乘兼顺忍以此为似释 <lb ed="X" n="0204b21"/><lb ed="R038" n="0035a03"/>八人地云则小乘苦法忍准大乘无生忍为真者此 <lb ed="X" n="0204b22"/><lb ed="R038" n="0035a04"/>就悟未悟判真似前是未悟故所以为似登地生是 <lb ed="X" n="0204b23"/><lb ed="R038" n="0035a05"/>悟为真若是用初地至六地为似七地为真者论有 <lb ed="X" n="0204b24"/><lb ed="R038" n="0035a06"/>两文一如前至七地中如梦觉不见一切众生可得 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0204c" n="0204c"/> <lb ed="X" n="0204c01"/><lb ed="R038" n="0035a07"/>又第十二卷释檀波罗蜜中云七地菩萨捨内身得 <lb ed="X" n="0204c02"/><lb ed="R038" n="0035a08"/>法性生身者此就悟有浅深判真似初地至六地习 <lb ed="X" n="0204c03"/><lb ed="R038" n="0035a09"/>观犹浅虽得无生而未深柔顺忍故为似七地得无 <lb ed="X" n="0204c04"/><lb ed="R038" n="0035a10"/>生观行深故为真也次明初地至六地未幷观故是 <lb ed="X" n="0204c05"/><lb ed="R038" n="0035a11"/>似七地幷观故所以为真也然一家常云初发心至 <lb ed="X" n="0204c06"/><lb ed="R038" n="0035a12"/><persName>佛</persName>则幷观者此就幷观有浅深约如此義名顺忍约 <lb ed="X" n="0204c07"/><lb ed="R038" n="0035a13"/>如此義名无生皆是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0204004" n="0204004"/>点空故一家云位義如今诸官 <lb ed="X" n="0204c08"/><lb ed="R038" n="0035a14"/>也<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0204c09"/><lb ed="R038" n="0035a15"/><p xml:id="pX24p0204c0901">次明断伏義问有此断義不今明经中说为断伏何 <lb ed="X" n="0204c10"/><lb ed="R038" n="0035a16"/>言无但一家有似中伏中似断義有中似伏中断義 <lb ed="X" n="0204c11"/><lb ed="R038" n="0035a17"/>今明似中伏中似者与他硕反至中似義中当廣述 <lb ed="X" n="0204c12"/><lb ed="R038" n="0035a18"/><note place="inline">云云</note>般若義多种不可一时具述今辨其要者略述 <lb ed="X" n="0204c13"/><lb ed="R038" n="0035b01"/>道義此则所常行也故经中处处辨道義般若一部 <lb ed="X" n="0204c14"/><lb ed="R038" n="0035b02"/>皆论之故发初即云以不住法住般若中无所捨具 <lb ed="X" n="0204c15"/><lb ed="R038" n="0035b03"/>足檀此则道義次照明品云譬如盲人不能趣道入 <lb ed="X" n="0204c16"/><lb ed="R038" n="0035b04"/>城五度亦尔以般若道有故方能至萨婆若也又下 <lb ed="X" n="0204c17"/><lb ed="R038" n="0035b05"/>云如转轮王轮宝常在前道诸度亦尔般若在前导 <lb ed="X" n="0204c18"/><lb ed="R038" n="0035b06"/><note place="inline">云云</note>故知有道義今明道有三种一者引导之导二 <lb ed="X" n="0204c19"/><lb ed="R038" n="0035b07"/>者开导之导三者导成之导言引导者则如盲人不 <lb ed="X" n="0204c20"/><lb ed="R038" n="0035b08"/>识正路若无人引导则堕诸崄导中<note place="inline">云云</note>今众行亦 <lb ed="X" n="0204c21"/><lb ed="R038" n="0035b09"/>尔且就檀为语如佈施等若无般若导引则不能得 <lb ed="X" n="0204c22"/><lb ed="R038" n="0035b10"/>至萨婆若多堕馀道一者若无般若引道则堕三有 <lb ed="X" n="0204c23"/><lb ed="R038" n="0035b11"/>之中二者堕二乘地何故尔若是凡夫佈施则堕于 <lb ed="X" n="0204c24"/><lb ed="R038" n="0035b12"/>三有若是二乘佈施则堕二乘地此约二人为论若 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205a" n="0205a"/> <lb ed="X" n="0205a01"/><lb ed="R038" n="0035b13"/>就一人为语若就世谛心中行施此则有于三事此 <lb ed="X" n="0205a02"/><lb ed="R038" n="0035b14"/>则是有若言无三事者此是真谛遣正是今人義此 <lb ed="X" n="0205a03"/><lb ed="R038" n="0035b15"/>只是有无之见有即是三有无则是邪见大经云若 <lb ed="X" n="0205a04"/><lb ed="R038" n="0035b16"/>以声闻心言无佈施即是邪见为是故须般若导引 <lb ed="X" n="0205a05"/><lb ed="R038" n="0035b17"/>方得免于二路也次开导者若不依般若行施戒等 <lb ed="X" n="0205a06"/><lb ed="R038" n="0035b18"/>即是顚倒拥塞不成诸行不能得至<persName>佛</persName>道今以般若 <lb ed="X" n="0205a07"/><lb ed="R038" n="0036a01"/>开除如此有无二见拥塞通至<persName>佛</persName>道故云开道也第 <lb ed="X" n="0205a08"/><lb ed="R038" n="0036a02"/>三道成者若无般若道诸行则不成犹般若导故众 <lb ed="X" n="0205a09"/><lb ed="R038" n="0036a03"/>行得成何故尔若无般若之时则不识体故行不成 <lb ed="X" n="0205a10"/><lb ed="R038" n="0036a04"/>如施若不得般若则不识施体若不识施体则成有 <lb ed="X" n="0205a11"/><lb ed="R038" n="0036a05"/>所得故不成施犹有般若故识施体所以然離断常 <lb ed="X" n="0205a12"/><lb ed="R038" n="0036a06"/>诸见故始成无所得施也二者若无般若此施则狭 <lb ed="X" n="0205a13"/><lb ed="R038" n="0036a07"/>狭不得成施以得般若心故所以能廣施施始得成 <lb ed="X" n="0205a14"/><lb ed="R038" n="0036a08"/>故是导成也然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205001" n="0205001"/>施有导前義导後義导前後義若是 <lb ed="X" n="0205a15"/><lb ed="R038" n="0036a09"/>古来诸师准有导後義导後者菩萨前般若空慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0205a1501" n="0205a1501"/><anchor xml:id="beg0205a1501" n="0205a1501"/>妄<anchor xml:id="end0205a1501"/> <lb ed="X" n="0205a16"/><lb ed="R038" n="0036a10"/>想之心然後依此心行万行心有般若心导众行故 <lb ed="X" n="0205a17"/><lb ed="R038" n="0036a11"/>众行则无复相惑故是道後也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205002" n="0205002"/>脱後开善学士龙光 <lb ed="X" n="0205a18"/><lb ed="R038" n="0036a12"/>绰师作导前義明未得般若之前所行众行幷带相 <lb ed="X" n="0205a19"/><lb ed="R038" n="0036a13"/>或得般若真无相慧乃道前来所行之行悉是无相 <lb ed="X" n="0205a20"/><lb ed="R038" n="0036a14"/>或此名导前也问前众行灭去而道不灭而是依开 <lb ed="X" n="0205a21"/><lb ed="R038" n="0036a15"/>善解者此行附心来现在<note place="inline">云云</note>第三导前後者前来 <lb ed="X" n="0205a22"/><lb ed="R038" n="0036a16"/>行行得悟般若真慧道前来所行之行而复更行後 <lb ed="X" n="0205a23"/><lb ed="R038" n="0036a17"/>众行<note place="inline">云云</note>他解如此今汝般若空解导于众行众行 <lb ed="X" n="0205a24"/><lb ed="R038" n="0036a18"/>随般若成空为犹是有彼義众行是空者则失有中 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205b" n="0205b"/> <lb ed="X" n="0205b01"/><lb ed="R038" n="0036b01"/>万行既不得是空者若为道耶彼解云我只道万行 <lb ed="X" n="0205b02"/><lb ed="R038" n="0036b02"/>令不著相惑何时新令有成空耶今明若尔者此终 <lb ed="X" n="0205b03"/><lb ed="R038" n="0036b03"/>是空即两异既是有无两见只是此解義故大论云 <lb ed="X" n="0205b04"/><lb ed="R038" n="0036b04"/>有无二见为此岸破有无见为彼岸汝今只是有无 <lb ed="X" n="0205b05"/><lb ed="R038" n="0036b05"/>见常不得中流岂能到彼岸<note place="inline">云云</note>故不成导義也 <lb ed="X" n="0205b06"/><lb ed="R038" n="0036b06"/>问今云何解云分破如此道義者即是道義何故尔 <lb ed="X" n="0205b07"/><lb ed="R038" n="0036b07"/>只除此有无相令其毕竟淸净菩萨从发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0205b0701" n="0205b0701"/><anchor xml:id="beg0205b0701" n="0205b0701"/>已<anchor xml:id="end0205b0701"/>来常 <lb ed="X" n="0205b08"/><lb ed="R038" n="0036b08"/>作此行即是导故经云如轮王轮宝常在前导今菩 <lb ed="X" n="0205b09"/><lb ed="R038" n="0036b09"/>萨亦尔从初发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0205b0901" n="0205b0901"/><anchor xml:id="beg0205b0901" n="0205b0901"/>已<anchor xml:id="end0205b0901"/>来常行无依无得般若正观所 <lb ed="X" n="0205b10"/><lb ed="R038" n="0036b10"/>行众行幷是般若行既是般若行即離有无等四句 <lb ed="X" n="0205b11"/><lb ed="R038" n="0036b11"/><note place="inline">云云</note>若如他家空有异然後将空观来导有中诸行 <lb ed="X" n="0205b12"/><lb ed="R038" n="0036b12"/>不相著也次句经中之燃灯<persName>佛</persName>前値八百万亿那由 <lb ed="X" n="0205b13"/><lb ed="R038" n="0036b13"/>他<persName>佛</persName>悉皆承事无空过者分尔时未得授记後値燃 <lb ed="X" n="0205b14"/><lb ed="R038" n="0036b14"/>灯<persName>佛</persName>方得授记作<persName>佛</persName>者前所修功德更何所感召为 <lb ed="X" n="0205b15"/><lb ed="R038" n="0036b15"/>当同数人之非数缘灭生不得果为当得果然复无 <lb ed="X" n="0205b16"/><lb ed="R038" n="0036b16"/>有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205003" n="0205003"/>同非数灭理若然者此为得何物果既得无生忍 <lb ed="X" n="0205b17"/><lb ed="R038" n="0036b17"/>竟云何更受有所得果若言此得无所得果者既是 <lb ed="X" n="0205b18"/><lb ed="R038" n="0036b18"/>有所得因云何得无所得果难解云彼解云我是有 <lb ed="X" n="0205b19"/><lb ed="R038" n="0037a01"/>所得因而变为无所得果今问变时为除为得故言 <lb ed="X" n="0205b20"/><lb ed="R038" n="0037a02"/>变为不除而言变若除有所得言变若不除者云何 <lb ed="X" n="0205b21"/><lb ed="R038" n="0037a03"/>言变<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0205b22"/><lb ed="R038" n="0037a04"/><p xml:id="pX24p0205b2201">次释波罗蜜。</p><p xml:id="pX24p0205b2206" cb:place="inline">彼有三音一者论释婆伽多种号其 <lb ed="X" n="0205b23"/><lb ed="R038" n="0037a05"/>中云波罗伽此云渡彼岸二者释檀波罗蜜云波罗 <lb ed="X" n="0205b24"/><lb ed="R038" n="0037a06"/>蜜此云彼岸到三者论释无生品中云阿罗蜜此云 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0205c" n="0205c"/> <lb ed="X" n="0205c01"/><lb ed="R038" n="0037a07"/>远離虽有三文馀二但有一翻若是波罗蜜有三翻 <lb ed="X" n="0205c02"/><lb ed="R038" n="0037a08"/>一云彼岸到如前二云事究竟亦出释论无生品三 <lb ed="X" n="0205c03"/><lb ed="R038" n="0037a09"/>者贤劫经翻为度无极也然经论辨波罗蜜少多不 <lb ed="X" n="0205c04"/><lb ed="R038" n="0037a10"/>定或三波罗蜜或四五六七十百八万四千波罗蜜 <lb ed="X" n="0205c05"/><lb ed="R038" n="0037a11"/>等也所言三者即如前既有三种般若实相观照文 <lb ed="X" n="0205c06"/><lb ed="R038" n="0037a12"/>字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205004" n="0205004"/>者即有三波罗蜜谓实相观照文字也何故有此 <lb ed="X" n="0205c07"/><lb ed="R038" n="0037a13"/>三明得实境既能生般若故欲说智及智处皆名为 <lb ed="X" n="0205c08"/><lb ed="R038" n="0037a14"/>般若者得实相亦能生波罗蜜故名波罗蜜故有实 <lb ed="X" n="0205c09"/><lb ed="R038" n="0037a15"/>相波罗蜜观照波罗蜜文字波罗蜜能论两波罗蜜 <lb ed="X" n="0205c10"/><lb ed="R038" n="0037a16"/>故名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205005" n="0205005"/>字波罗蜜此是则前三般若故有三波罗蜜也 <lb ed="X" n="0205c11"/><lb ed="R038" n="0037a17"/>次明一家复有时作三波<anchor xml:id="nkr_note_orig_0205006" n="0205006"/>罗若有非愚非智故名实 <lb ed="X" n="0205c12"/><lb ed="R038" n="0037a18"/>相般若愚智为方便般若论于二种名文字般若此 <lb ed="X" n="0205c13"/><lb ed="R038" n="0037b01"/>明体用義今波罗蜜亦得如此不明非彼非此名实 <lb ed="X" n="0205c14"/><lb ed="R038" n="0037b02"/>相般若波罗蜜从此到彼名方便波罗蜜论此二即 <lb ed="X" n="0205c15"/><lb ed="R038" n="0037b03"/>是文字波罗蜜以不解云此得例非彼此即是永免 <lb ed="X" n="0205c16"/><lb ed="R038" n="0037b04"/>義从此到彼即是方便论此二即是文字<note place="inline">云云</note>次约 <lb ed="X" n="0205c17"/><lb ed="R038" n="0037b05"/>二慧判既有实慧方便慧即是观照般若方便般若 <lb ed="X" n="0205c18"/><lb ed="R038" n="0037b06"/>论此二种名文字者约此二般若为三波罗蜜者此 <lb ed="X" n="0205c19"/><lb ed="R038" n="0037b07"/>还依关中释法师解直照空名为实慧行空不证涉 <lb ed="X" n="0205c20"/><lb ed="R038" n="0037b08"/>有无碍名方便慧今约此辨波罗蜜者亦然直照空 <lb ed="X" n="0205c21"/><lb ed="R038" n="0037b09"/>名波罗蜜此即实慧波罗蜜以虽照空能得度于有 <lb ed="X" n="0205c22"/><lb ed="R038" n="0037b10"/>彼岸行空不证涉有无碍名方便者即得名方便波 <lb ed="X" n="0205c23"/><lb ed="R038" n="0037b11"/>罗蜜以其能度有无也文字可知。</p> <lb ed="X" n="0205c24"/><lb ed="R038" n="0037b12"/><p xml:id="pX24p0205c2401">次问渡彼岸与到彼岸两语为同为异耶若不前安 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206a" n="0206a"/> <lb ed="X" n="0206a01"/><lb ed="R038" n="0037b13"/>处之即为难今答此语明异不异不异者到彼岸亦 <lb ed="X" n="0206a02"/><lb ed="R038" n="0037b14"/>是从此到彼名为到渡彼岸亦是从此度彼名为度 <lb ed="X" n="0206a03"/><lb ed="R038" n="0037b15"/><note place="inline">云云</note>言异者到彼岸必到彼岸竟始名为到若是度 <lb ed="X" n="0206a04"/><lb ed="R038" n="0037b16"/>者在中流中亦名为度如今度江<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0206a05"/><lb ed="R038" n="0037b17"/><p xml:id="pX24p0206a0501">次问渡彼岸何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206001" n="0206001"/>者为能度何事者为所度到彼岸何 <lb ed="X" n="0206a06"/><lb ed="R038" n="0037b18"/>者为能到何事者为所到此二能所齐不今明不齐 <lb ed="X" n="0206a07"/><lb ed="R038" n="0038a01"/>若是能度所度即以般若为能度烦恼是所度故论 <lb ed="X" n="0206a08"/><lb ed="R038" n="0038a02"/>释檀波罗中云六波罗蜜能度烦恼大海也若是能 <lb ed="X" n="0206a09"/><lb ed="R038" n="0038a03"/>到所到者则以般若为能到<persName>佛</persName>道为所到此两能所 <lb ed="X" n="0206a10"/><lb ed="R038" n="0038a04"/>夫互殊也。</p> <lb ed="X" n="0206a11"/><lb ed="R038" n="0038a05"/><p xml:id="pX24p0206a1101">次问为是永免秤度为是究竟秤度解云具有此義 <lb ed="X" n="0206a12"/><lb ed="R038" n="0038a06"/>言永免者此是去離以释度離烦恼以前云六波罗 <lb ed="X" n="0206a13"/><lb ed="R038" n="0038a07"/>蜜能度烦恼也究竟释度者此者作事究竟满足秤 <lb ed="X" n="0206a14"/><lb ed="R038" n="0038a08"/>度如云舍利弗不能度佈施河者以其无行施不能 <lb ed="X" n="0206a15"/><lb ed="R038" n="0038a09"/>得究竟能一切时一切种一切人常施故名为不度 <lb ed="X" n="0206a16"/><lb ed="R038" n="0038a10"/>若能如此究竟之施则得名度非是越度之度此是 <lb ed="X" n="0206a17"/><lb ed="R038" n="0038a11"/>究竟名度也如言度深忍心净<anchor xml:id="nkr_note_add_0206a1701" n="0206a1701"/><anchor xml:id="beg0206a1701" n="0206a1701"/>已<anchor xml:id="end0206a1701"/>度禅定等幷是法 <lb ed="X" n="0206a18"/><lb ed="R038" n="0038a12"/>忍禅究竟故名度也若是前永免秤度此是越度烦 <lb ed="X" n="0206a19"/><lb ed="R038" n="0038a13"/>恼此就離以释度若是今究竟哀名度此就作事满 <lb ed="X" n="0206a20"/><lb ed="R038" n="0038a14"/>足以释度也<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0206a21"/><lb ed="R038" n="0038a15"/><p xml:id="pX24p0206a2101">次问般若与波罗蜜为一为异答具有此義言其同 <lb ed="X" n="0206a22"/><lb ed="R038" n="0038a16"/>者只是一正观取其净照義则名般若取圣永免顚 <lb ed="X" n="0206a23"/><lb ed="R038" n="0038a17"/>倒義名为波罗蜜只是净照故永免永免故净照约 <lb ed="X" n="0206a24"/><lb ed="R038" n="0038a18"/>義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206002" n="0206002"/>到于二种竟无有异也言其异者般若则是因波 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206b" n="0206b"/> <lb ed="X" n="0206b01"/><lb ed="R038" n="0038b01"/>罗蜜则是果何故尔波罗蜜云到彼岸彼岸则是果 <lb ed="X" n="0206b02"/><lb ed="R038" n="0038b02"/>也若尔者般若何得波罗蜜耶今明般若能到彼岸 <lb ed="X" n="0206b03"/><lb ed="R038" n="0038b03"/>今从此功用为名名波罗蜜又因带果也旨次解释 <lb ed="X" n="0206b04"/><lb ed="R038" n="0038b04"/>度義不同一者大论云从此到彼名波罗蜜次释成 <lb ed="X" n="0206b05"/><lb ed="R038" n="0038b05"/>辨品云远離此彼岸是檀波罗蜜相此则是永免以 <lb ed="X" n="0206b06"/><lb ed="R038" n="0038b06"/>释度次集散品先尼梵志复问云此彼岸不度故是 <lb ed="X" n="0206b07"/><lb ed="R038" n="0038b07"/>波罗蜜相也四者若有彼有此犹名为此无彼无此 <lb ed="X" n="0206b08"/><lb ed="R038" n="0038b08"/>乃名为彼此类如涅槃云有苦有乐犹名为苦无苦 <lb ed="X" n="0206b09"/><lb ed="R038" n="0038b09"/>无乐乃名大乐也而一家常云有此有彼未为好度 <lb ed="X" n="0206b10"/><lb ed="R038" n="0038b10"/>无此无彼乃名好度此则是约世出世论有彼此是 <lb ed="X" n="0206b11"/><lb ed="R038" n="0038b11"/>世间度故经具有二文大品云有世间檀波罗蜜此 <lb ed="X" n="0206b12"/><lb ed="R038" n="0038b12"/>则明世出世俱有波罗蜜若是涅槃德王中云云何 <lb ed="X" n="0206b13"/><lb ed="R038" n="0038b13"/>是施非波罗蜜见有乞者然後乃与是名为施非波 <lb ed="X" n="0206b14"/><lb ed="R038" n="0038b14"/>罗蜜若无乞者开心自施是则名为檀波罗蜜此则 <lb ed="X" n="0206b15"/><lb ed="R038" n="0038b15"/>明世间有檀而无波罗蜜出世间有檀有波罗蜜然 <lb ed="X" n="0206b16"/><lb ed="R038" n="0038b16"/>出世间有檀有波罗蜜可解世间何故有檀无波罗 <lb ed="X" n="0206b17"/><lb ed="R038" n="0038b17"/>蜜解云世间小小行施故得名为檀未能到<persName>佛</persName>道彼 <lb ed="X" n="0206b18"/><lb ed="R038" n="0038b18"/>岸故非波罗蜜而大品云有世间檀波罗蜜者此是 <lb ed="X" n="0206b19"/><lb ed="R038" n="0039a01"/>随心相理解義随圣谓情得度故言波罗蜜。</p> <lb ed="X" n="0206b20"/><lb ed="R038" n="0039a02"/><p xml:id="pX24p0206b2001">问既言世间有檀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206003" n="0206003"/>可非波罗蜜亦应有波罗蜜而非 <lb ed="X" n="0206b21"/><lb ed="R038" n="0039a03"/>檀解云具四句一者有檀非波罗蜜即世间檀二者 <lb ed="X" n="0206b22"/><lb ed="R038" n="0039a04"/>有波罗蜜非檀则如馀五度是波罗蜜而不名檀也 <lb ed="X" n="0206b23"/><lb ed="R038" n="0039a05"/>三者檀亦波罗蜜则出世间檀四者非檀非波罗蜜 <lb ed="X" n="0206b24"/><lb ed="R038" n="0039a06"/>者有二義一者泯三句未曾檀未曾波罗蜜也二者 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0206c" n="0206c"/> <lb ed="X" n="0206c01"/><lb ed="R038" n="0039a07"/>则是恶法非是檀亦非波罗蜜也。</p> <lb ed="X" n="0206c02"/><lb ed="R038" n="0039a08"/><p xml:id="pX24p0206c0201">问波罗蜜云渡彼岸者若为是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206004" n="0206004"/>此彼岸中流等若是 <lb ed="X" n="0206c03"/><lb ed="R038" n="0039a09"/>从来解约二约约涅槃所明生死为此岸涅槃彼岸 <lb ed="X" n="0206c04"/><lb ed="R038" n="0039a10"/>烦恼为中流八圣为筏也般若则以有相为此岸无 <lb ed="X" n="0206c05"/><lb ed="R038" n="0039a11"/>相为彼岸似解滞相惑为中流滞相似解为筏也言 <lb ed="X" n="0206c06"/><lb ed="R038" n="0039a12"/>有相者正是外凡无相即是发地似解即三十心似 <lb ed="X" n="0206c07"/><lb ed="R038" n="0039a13"/>解滞相義即是中流带相似解即是筏義此是开善 <lb ed="X" n="0206c08"/><lb ed="R038" n="0039a14"/>解也若莊严解有数种彼此岸一者二乘为此岸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0206c09"/><lb ed="R038" n="0039a15"/>道为彼岸二者生死为此岸涅槃为彼岸三者因为 <lb ed="X" n="0206c10"/><lb ed="R038" n="0039a16"/>此岸果为彼岸四者约二谛浮虚则为此岸无生为 <lb ed="X" n="0206c11"/><lb ed="R038" n="0039a17"/>彼岸也今明此解幷无出处故不用今大论释波罗 <lb ed="X" n="0206c12"/><lb ed="R038" n="0039a18"/>蜜中有两复次初云悭贪为此岸<persName>佛</persName>道为彼岸施为 <lb ed="X" n="0206c13"/><lb ed="R038" n="0039b01"/>河中後复次云有无见为此岸破有无见为彼岸勤 <lb ed="X" n="0206c14"/><lb ed="R038" n="0039b02"/>修佈施为河中此之两释同是释善法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206005" n="0206005"/>何義同以布 <lb ed="X" n="0206c15"/><lb ed="R038" n="0039b03"/>施为河中也复有文云此六波罗蜜能令人度悭贪 <lb ed="X" n="0206c16"/><lb ed="R038" n="0039b04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0206006" n="0206006"/>尊大海即是恶法河義故一家具有善法恶法二河 <lb ed="X" n="0206c17"/><lb ed="R038" n="0039b05"/>也恶法河以恶法为此岸恶法为中流通<persName>佛</persName>道为彼 <lb ed="X" n="0206c18"/><lb ed="R038" n="0039b06"/>岸。</p> <lb ed="X" n="0206c19"/><lb ed="R038" n="0039b07"/><p xml:id="pX24p0206c1901">问恶法河既以恶法为此岸以恶法为中流者善法 <lb ed="X" n="0206c20"/><lb ed="R038" n="0039b08"/>河应以善法为此岸善法为中流而今善法河以善 <lb ed="X" n="0206c21"/><lb ed="R038" n="0039b09"/>法为中流以恶法为此岸者恶法河以恶法为中流 <lb ed="X" n="0206c22"/><lb ed="R038" n="0039b10"/>应以善法为此岸也解云義河必皆例今明欲例者 <lb ed="X" n="0206c23"/><lb ed="R038" n="0039b11"/>恶法河以重恶为此岸轻恶为中流善法河<anchor xml:id="nkr_note_orig_0206007" n="0206007"/>五以轻 <lb ed="X" n="0206c24"/><lb ed="R038" n="0039b12"/>善为中流重善为彼岸也。</p> <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207a" n="0207a"/> <lb ed="X" n="0207a01"/><lb ed="R038" n="0039b13"/><p xml:id="pX24p0207a0101">问恶法河既重恶为此岸轻恶为中流者善法河亦 <lb ed="X" n="0207a02"/><lb ed="R038" n="0039b14"/>应重善为此岸轻善为中流解云此不例如从来两 <lb ed="X" n="0207a03"/><lb ed="R038" n="0039b15"/>种度度生死河度涅槃河明此两度异若是生死河 <lb ed="X" n="0207a04"/><lb ed="R038" n="0039b16"/>中七人俱度生死河永離生死去而有方便无方便 <lb ed="X" n="0207a05"/><lb ed="R038" n="0039b17"/>故有七人不同有方便者離生死名为度无方便者 <lb ed="X" n="0207a06"/><lb ed="R038" n="0039b18"/>不離生死不名为度此就離義明度若是涅槃河亦 <lb ed="X" n="0207a07"/><lb ed="R038" n="0040a01"/>同求涅槃约有方便无方便无方便者不得涅槃故 <lb ed="X" n="0207a08"/><lb ed="R038" n="0040a02"/>不名度者九方便者得涅槃故名为度此就得以明 <lb ed="X" n="0207a09"/><lb ed="R038" n="0040a03"/>度故两河虽但明度而義不同然经中明顚倒不顚 <lb ed="X" n="0207a10"/><lb ed="R038" n="0040a04"/>倒无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207001" n="0207001"/>毫厘差别而多顚倒少不顚倒以多顚倒故于 <lb ed="X" n="0207a11"/><lb ed="R038" n="0040a05"/>其有彼此顚倒为此岸不顚倒为彼岸只此顚倒深 <lb ed="X" n="0207a12"/><lb ed="R038" n="0040a06"/>廣即是大河以漂深義即是中流也恶既尔善法亦 <lb ed="X" n="0207a13"/><lb ed="R038" n="0040a07"/>尔取善法深廣義即是河能流转行人到<persName>佛</persName>道善即 <lb ed="X" n="0207a14"/><lb ed="R038" n="0040a08"/>是流義也。</p> <lb ed="X" n="0207a15"/><lb ed="R038" n="0040a09"/><p xml:id="pX24p0207a1501">问既得以生死为此岸涅槃为彼岸者亦得以涅槃 <lb ed="X" n="0207a16"/><lb ed="R038" n="0040a10"/>为此岸生死为彼岸不解云只得约凡圣二人相望 <lb ed="X" n="0207a17"/><lb ed="R038" n="0040a11"/>作凡夫以生死为此岸涅槃为彼岸圣人以涅槃为 <lb ed="X" n="0207a18"/><lb ed="R038" n="0040a12"/>此岸生死为彼岸如江两岸人互相望<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0207a19"/><lb ed="R038" n="0040a13"/><p xml:id="pX24p0207a1901">次明修多罗。</p><p xml:id="pX24p0207a1906" cb:place="inline">所言经者自上<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a1901" n="0207a1901"/><anchor xml:id="beg0207a1901" n="0207a1901"/>已<anchor xml:id="end0207a1901"/>来明所论之理今 <lb ed="X" n="0207a20"/><lb ed="R038" n="0040a14"/>明论理之教即理教一双也如涅槃七善中释知法 <lb ed="X" n="0207a21"/><lb ed="R038" n="0040a15"/>知義知法者谓十二部经知義谓十二部经所明之 <lb ed="X" n="0207a22"/><lb ed="R038" n="0040a16"/>義即理教之明证也言经者天竺名修多罗此方随 <lb ed="X" n="0207a23"/><lb ed="R038" n="0040a17"/>義翻译非一传者多用线本二名以翻修多罗若依 <lb ed="X" n="0207a24"/><lb ed="R038" n="0040a18"/>分别功德论及四分律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207002" n="0207002"/>字幷验现今天竺僧谓缝衣 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207b" n="0207b"/> <lb ed="X" n="0207b01"/><lb ed="R038" n="0040b01"/>之线为修多罗则以线翻修多罗若依仁王经及留 <lb ed="X" n="0207b02"/><lb ed="R038" n="0040b02"/>支三藏所云则以本翻修多罗若线若本幷有文 <lb ed="X" n="0207b03"/><lb ed="R038" n="0040b03"/>证但验方言难可偏定所言线者以世间线有贯穿 <lb ed="X" n="0207b04"/><lb ed="R038" n="0040b04"/>摄持之用诸<persName>佛</persName>言教亦有贯法相摄人之能与线大 <lb ed="X" n="0207b05"/><lb ed="R038" n="0040b05"/>同故从喩立称所言本者以教能显理教为理本教 <lb ed="X" n="0207b06"/><lb ed="R038" n="0040b06"/>能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207003" n="0207003"/>超行故为行本今秤为经不言线本者盖是翻译 <lb ed="X" n="0207b07"/><lb ed="R038" n="0040b07"/>之家随方音便故以经名代于线本类如毘尼藏正 <lb ed="X" n="0207b08"/><lb ed="R038" n="0040b08"/>翻为灭若依根本翻名应言四分灭十诵灭等但翻 <lb ed="X" n="0207b09"/><lb ed="R038" n="0040b09"/>译之家见此方俗法制罪教门名之为律是以<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0207b10"/><lb ed="R038" n="0040b10"/>制罪教门亦名为律故名四分律十诵律等此亦如 <lb ed="X" n="0207b11"/><lb ed="R038" n="0040b11"/>是若依根本翻名以为线本应言涅槃线法花线等 <lb ed="X" n="0207b12"/><lb ed="R038" n="0040b12"/>是翻译之家以见此方先传国礼训世教门为五经 <lb ed="X" n="0207b13"/><lb ed="R038" n="0040b13"/>是以<persName>佛</persName>法训世教门亦秤为经故言涅槃经法花经 <lb ed="X" n="0207b14"/><lb ed="R038" n="0040b14"/>等既随俗代名还依随俗释義俗言经者常也虽先 <lb ed="X" n="0207b15"/><lb ed="R038" n="0040b15"/>贤後圣而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207004" n="0207004"/>故笵古今恒然故名为常<persName>佛</persName>法亦尔虽三 <lb ed="X" n="0207b16"/><lb ed="R038" n="0040b16"/>世诸<persName>佛</persName>随感去留故笵古今不可改易故名为常故 <lb ed="X" n="0207b17"/><lb ed="R038" n="0040b17"/>言为摩诃般若波罗蜜经也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0207b18"/><lb ed="R038" n="0040b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二序说经意</cb:mulu><head>第二序说经意</head><p xml:id="pX24p0207b1807" cb:place="inline">问<persName>佛</persName>以种种因缘说摩诃般若请 <lb ed="X" n="0207b19"/><lb ed="R038" n="0041a01"/>为陈之答<persName>佛</persName>法无量略说因果总摄一切因者所谓 <lb ed="X" n="0207b20"/><lb ed="R038" n="0041a02"/>菩萨真实大愿真实大行如经中说若不以般若心 <lb ed="X" n="0207b21"/><lb ed="R038" n="0041a03"/>发愿愿不成愿若不以般若心修行则行不成行是 <lb ed="X" n="0207b22"/><lb ed="R038" n="0041a04"/>故菩萨欲修愿行要须般若是名因義所言果者菩 <lb ed="X" n="0207b23"/><lb ed="R038" n="0041a05"/>萨以行无所得因故得无所得果无所得果则是如 <lb ed="X" n="0207b24"/><lb ed="R038" n="0041a06"/>来实相法身亦如经中说今欲为诸大人说此因果 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0207c" n="0207c"/> <lb ed="X" n="0207c01"/><lb ed="R038" n="0041a07"/>故说是经复次为现在未来一切众生真实分别利 <lb ed="X" n="0207c02"/><lb ed="R038" n="0041a08"/>益功德故说是经复次欲说第一義悉昙故说是经 <lb ed="X" n="0207c03"/><lb ed="R038" n="0041a09"/>复次以大悲心受请说法故说是经复次欲集诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0207c04"/><lb ed="R038" n="0041a10"/>法药愈难喩病故说是经病有二种一者身病谓老 <lb ed="X" n="0207c05"/><lb ed="R038" n="0041a11"/>病死二者心病谓贪嗔痴自有生死以来不得般若 <lb ed="X" n="0207c06"/><lb ed="R038" n="0041a12"/>药故无人能除此病<persName>佛</persName>以摩诃般若摧破二病故说 <lb ed="X" n="0207c07"/><lb ed="R038" n="0041a13"/>是经复次欲增诸菩萨念<persName>佛</persName>三昧故说是经一切众 <lb ed="X" n="0207c08"/><lb ed="R038" n="0041a14"/>生虽欲念<persName>佛</persName>不识<persName>如来</persName>多随耶观不见法身法身者 <lb ed="X" n="0207c09"/><lb ed="R038" n="0041a15"/>以正法为身故秤法身故花严云正法性远離一切 <lb ed="X" n="0207c10"/><lb ed="R038" n="0041a16"/>语言道为一切趣非趣悉皆寂灭相斯经盛明实相 <lb ed="X" n="0207c11"/><lb ed="R038" n="0041a17"/>即是盛明法身故云观身实相观<persName>佛</persName>亦然今欲令念 <lb ed="X" n="0207c12"/><lb ed="R038" n="0041a18"/>此正法身故说是经复次欲显示中道拔二边见故 <lb ed="X" n="0207c13"/><lb ed="R038" n="0041b01"/>说是经复次欲说异法门异念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207005" n="0207005"/>处故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207006" n="0207006"/>故说是经昔说 <lb ed="X" n="0207c14"/><lb ed="R038" n="0041b02"/>善门不善门无记门常无常苦乐等念处今欲说非 <lb ed="X" n="0207c15"/><lb ed="R038" n="0041b03"/>善非不善门非常非无常念处故说是经复次欲转 <lb ed="X" n="0207c16"/><lb ed="R038" n="0041b04"/>众生深重障故说是经如是种种因缘幷是依经文 <lb ed="X" n="0207c17"/><lb ed="R038" n="0041b05"/>影识龙树大论故说般若因缘。</p> <lb ed="X" n="0207c18"/><lb ed="R038" n="0041b06"/><p xml:id="pX24p0207c1801">问为何等位人说是经耶答有人言般若是高位行 <lb ed="X" n="0207c19"/><lb ed="R038" n="0041b07"/>我等凡夫岂祈斯事故望<anchor xml:id="nkr_note_orig_0207007" n="0207007"/>岸自绝今谓不然此人乃 <lb ed="X" n="0207c20"/><lb ed="R038" n="0041b08"/>是无碍法中自作障碍可不悲乎为言般若必在高 <lb ed="X" n="0207c21"/><lb ed="R038" n="0041b09"/>位高位之人本自不堕恶道何俟习行方得離耶今 <lb ed="X" n="0207c22"/><lb ed="R038" n="0041b10"/>经言欲不堕恶道不生卑贱家欲世世人天净土受 <lb ed="X" n="0207c23"/><lb ed="R038" n="0041b11"/>乐乃至究竟大般涅槃须学般若此意乃明应堕恶 <lb ed="X" n="0207c24"/><lb ed="R038" n="0041b12"/>道者行般若故不堕也所以从博地凡夫以上乃至 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208a" n="0208a"/> <lb ed="X" n="0208a01"/><lb ed="R038" n="0041b13"/>十地以还皆须学般若也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208a02"/><lb ed="R038" n="0041b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三明部倘多少</cb:mulu><head>第三明部倘多少</head><p xml:id="pX24p0208a0208" cb:place="inline">问般若波罗蜜凡有幾种答通 <lb ed="X" n="0208a03"/><lb ed="R038" n="0041b15"/>捡经论部类不同第一有二种出大智论第四十一 <lb ed="X" n="0208a04"/><lb ed="R038" n="0041b16"/>及九十九卷云般若有二种一共声闻说二但为十 <lb ed="X" n="0208a05"/><lb ed="R038" n="0041b17"/>地诸大菩萨说今诸部般若多是共声闻说也第二 <lb ed="X" n="0208a06"/><lb ed="R038" n="0041b18"/>三种者释论第六十七卷云般若部倘有多有少有 <lb ed="X" n="0208a07"/><lb ed="R038" n="0042a01"/>上中下谓光赞放光道行又释论第七十九卷云般 <lb ed="X" n="0208a08"/><lb ed="R038" n="0042a02"/>若義乃无边卷数有限谓小品放光光赞既列馀二 <lb ed="X" n="0208a09"/><lb ed="R038" n="0042a03"/>同前而以小品名代道行处故知道行即是小品也 <lb ed="X" n="0208a10"/><lb ed="R038" n="0042a04"/>第三四种者长安睿法师小品序云斯经正文凡有 <lb ed="X" n="0208a11"/><lb ed="R038" n="0042a05"/>四多则十万偈小则六百偈此云大品故是外国中 <lb ed="X" n="0208a12"/><lb ed="R038" n="0042a06"/>品耳随宜之言复何足计其多小虽唱四名而不列 <lb ed="X" n="0208a13"/><lb ed="R038" n="0042a07"/>数也第四五时般若者出仁王经初云释迦牟尼入 <lb ed="X" n="0208a14"/><lb ed="R038" n="0042a08"/>大寂定众相谓<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0208a1401" n="0208a1401"/><anchor xml:id="beg0208a1401" n="0208a1401"/>已<anchor xml:id="end0208a1401"/>为我等二十九年说摩诃般若 <lb ed="X" n="0208a15"/><lb ed="R038" n="0042a09"/>金刚般若天王问般若光赞般若今复放光斯作何 <lb ed="X" n="0208a16"/><lb ed="R038" n="0042a10"/>事既列四种于前第五说最後仁王般若故有五味 <lb ed="X" n="0208a17"/><lb ed="R038" n="0042a11"/>般若也第五八部般若者流支三藏云般若应有八 <lb ed="X" n="0208a18"/><lb ed="R038" n="0042a12"/>部第一部有十万偈第二部有二万五千偈此之二 <lb ed="X" n="0208a19"/><lb ed="R038" n="0042a13"/>部犹在外国第三部有二万二千偈即是大品第四 <lb ed="X" n="0208a20"/><lb ed="R038" n="0042a14"/>部有八千偈即是小品第五部有四千偈第六部有 <lb ed="X" n="0208a21"/><lb ed="R038" n="0042a15"/>二千五百偈此之二部亦未传汉地第七部有六百 <lb ed="X" n="0208a22"/><lb ed="R038" n="0042a16"/>偈即是<name role="" type="person">文殊师利</name>问般若第八部有三百偈即是金 <lb ed="X" n="0208a23"/><lb ed="R038" n="0042a17"/>刚般若又犬论第百卷云如此中般若或有二万五 <lb ed="X" n="0208a24"/><lb ed="R038" n="0042a18"/>千偈大般若有十万偈诸龙天宫有千亿万偈以其 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208b" n="0208b"/> <lb ed="X" n="0208b01"/><lb ed="R038" n="0042b01"/>寿命长远念力坚强故堪闻多说人中寿命短促忆 <lb ed="X" n="0208b02"/><lb ed="R038" n="0042b02"/>识力弱止有少许文字为尔岂侷在五时限于八部 <lb ed="X" n="0208b03"/><lb ed="R038" n="0042b03"/>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208b04"/><lb ed="R038" n="0042b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四辨开合</cb:mulu><head>第四辨开合</head><p xml:id="pX24p0208b0406" cb:place="inline">问曰馀经更无再说何故般若诸部 <lb ed="X" n="0208b05"/><lb ed="R038" n="0042b05"/>无量答<persName>佛</persName>经无量来汉地者盖不足言但今唯见波 <lb ed="X" n="0208b06"/><lb ed="R038" n="0042b06"/>若多部未见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208001" n="0208001"/>馀经多耳而今且论般若多部者众生 <lb ed="X" n="0208b07"/><lb ed="R038" n="0042b07"/>入道多由般若所以者何一切凡夫不得道者皆由 <lb ed="X" n="0208b08"/><lb ed="R038" n="0042b08"/>有依著般若正破众生有所依著故说无依无著之 <lb ed="X" n="0208b09"/><lb ed="R038" n="0042b09"/>法般若亦是真实忏悔故诸大乘经辨真实忏悔皆 <lb ed="X" n="0208b10"/><lb ed="R038" n="0042b10"/>依般若如普贤观经云一切业障海皆从妄想生若 <lb ed="X" n="0208b11"/><lb ed="R038" n="0042b11"/>欲忏悔者端坐念实相涅槃亦云若闻无作无受王 <lb ed="X" n="0208b12"/><lb ed="R038" n="0042b12"/>之重罪必得除灭是以般若有多部不同取其大要 <lb ed="X" n="0208b13"/><lb ed="R038" n="0042b13"/>众生常有依著之病故<persName>佛</persName>说无依得法如二夜经云 <lb ed="X" n="0208b14"/><lb ed="R038" n="0042b14"/>从得道夜至泥洹夜常说般若五时八部何足为多。</p> <lb ed="X" n="0208b15"/><lb ed="R038" n="0042b15"/><p xml:id="pX24p0208b1501">问般若五时既为五部花严八会何不八部八会既 <lb ed="X" n="0208b16"/><lb ed="R038" n="0042b16"/>合一部五时何不合耶。</p><p xml:id="pX24p0208b1610" cb:place="inline">答通而为论皆得相类今 <lb ed="X" n="0208b17"/><lb ed="R038" n="0042b17"/>不然者花严八会此義则前後相成如前说十信十 <lb ed="X" n="0208b18"/><lb ed="R038" n="0042b18"/>住十行十迴向十地及大小相海此则浅深次第因 <lb ed="X" n="0208b19"/><lb ed="R038" n="0043a01"/>果相成故得为一部五时般若非是浅深次第前後 <lb ed="X" n="0208b20"/><lb ed="R038" n="0043a02"/>相成故各开五时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208b21"/><lb ed="R038" n="0043a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第五明前後</cb:mulu><head>第五明前後</head><p xml:id="pX24p0208b2106" cb:place="inline">问摩诃般若金刚般若何者前说答 <lb ed="X" n="0208b22"/><lb ed="R038" n="0043a04"/>有人言前说摩诃次说金刚有人言前说金刚後说 <lb ed="X" n="0208b23"/><lb ed="R038" n="0043a05"/>大品各以文证義唯成二见也今明此之二释未可 <lb ed="X" n="0208b24"/><lb ed="R038" n="0043a06"/>准判随宜之言复何可定一其前後或可一时具说 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0208c" n="0208c"/> <lb ed="X" n="0208c01"/><lb ed="R038" n="0043a07"/>多部或可一部亦具经多时至大论中更当委释二 <lb ed="X" n="0208c02"/><lb ed="R038" n="0043a08"/>经前後既尔五时八部亦复不定非但般若前後不 <lb ed="X" n="0208c03"/><lb ed="R038" n="0043a09"/>定一切经教例此可解故经中云八相成道一一相 <lb ed="X" n="0208c04"/><lb ed="R038" n="0043a10"/>中具足八相岂得定其时耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208c05"/><lb ed="R038" n="0043a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六辨经宗</cb:mulu><head>第六辨经宗</head><p xml:id="pX24p0208c0506" cb:place="inline">南北古今般若宗体不同或以境为 <lb ed="X" n="0208c06"/><lb ed="R038" n="0043a12"/>宗或以智为宗或以因为宗或以果为宗今略而不 <lb ed="X" n="0208c07"/><lb ed="R038" n="0043a13"/>陈也问山门解释与他为同为异答求由来众解若 <lb ed="X" n="0208c08"/><lb ed="R038" n="0043a14"/>得可门同异求其不得将谁同异耶能如是不同不 <lb ed="X" n="0208c09"/><lb ed="R038" n="0043a15"/>异不自不他无依无得一无所住即是般若之玄宗 <lb ed="X" n="0208c10"/><lb ed="R038" n="0043a16"/>有所依住皆非般若宗也今明般若无有定相随缘 <lb ed="X" n="0208c11"/><lb ed="R038" n="0043a17"/>善巧義无不通而正般若未曾境与不境智与不智 <lb ed="X" n="0208c12"/><lb ed="R038" n="0043a18"/>乃至因与不因果与不果方便随缘在因名因在果 <lb ed="X" n="0208c13"/><lb ed="R038" n="0043b01"/>名果在境名境在智名智故肇师云原夫能所境智 <lb ed="X" n="0208c14"/><lb ed="R038" n="0043b02"/>因果者岂境智因果之所能良以非境非智能境能 <lb ed="X" n="0208c15"/><lb ed="R038" n="0043b03"/>智非因非果能因能果耳而今就文而论一往方言 <lb ed="X" n="0208c16"/><lb ed="R038" n="0043b04"/>般若非因非果正以因果为宗故云因名般若果名 <lb ed="X" n="0208c17"/><lb ed="R038" n="0043b05"/>萨婆若此因果表其正体非因非果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0208c18"/><lb ed="R038" n="0043b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七明显密</cb:mulu><head>第七明显密</head><p xml:id="pX24p0208c1806" cb:place="inline">大明一化凡有四门一显教菩萨不 <lb ed="X" n="0208c19"/><lb ed="R038" n="0043b07"/>密声闻即花严也二显<anchor xml:id="nkr_note_orig_0208002" n="0208002"/>故声闻不密化菩萨即三藏 <lb ed="X" n="0208c20"/><lb ed="R038" n="0043b08"/>也三显故菩萨密化声闻即般若也四显故菩萨显 <lb ed="X" n="0208c21"/><lb ed="R038" n="0043b09"/>化声闻即法花故也复有傍正四门一正显真实傍 <lb ed="X" n="0208c22"/><lb ed="R038" n="0043b10"/>开方便即花严也二正开方便正隐真实即三藏也 <lb ed="X" n="0208c23"/><lb ed="R038" n="0043b11"/>三正显真实傍开方便即般若等故也四正开方便 <lb ed="X" n="0208c24"/><lb ed="R038" n="0043b12"/>正显真实即法花之教也问法花明三乘是权可得 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209a" n="0209a"/> <lb ed="X" n="0209a01"/><lb ed="R038" n="0043b13"/>显一乘是真实大品未辨三乘是权云何得显一乘 <lb ed="X" n="0209a02"/><lb ed="R038" n="0043b14"/>是真实耶答法花对权显实大品辨二乘为劣大乘 <lb ed="X" n="0209a03"/><lb ed="R038" n="0043b15"/>为勝故大乘为真实问何文辨大品<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0301" n="0209a0301"/><anchor xml:id="beg0209a0301" n="0209a0301"/>已<anchor xml:id="end0209a0301"/>明真实答法 <lb ed="X" n="0209a04"/><lb ed="R038" n="0043b16"/>华信解品云一切诸<persName>佛</persName>所有秘藏但为菩萨演其实 <lb ed="X" n="0209a05"/><lb ed="R038" n="0043b17"/>事而不为我说斯真要此文则指此经明之故知大 <lb ed="X" n="0209a06"/><lb ed="R038" n="0043b18"/>品<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0601" n="0209a0601"/><anchor xml:id="beg0209a0601" n="0209a0601"/>已<anchor xml:id="end0209a0601"/>显真实也问若大品明小乘为劣菩萨为勝名 <lb ed="X" n="0209a07"/><lb ed="R038" n="0044a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0701" n="0209a0701"/><anchor xml:id="beg0209a0701" n="0209a0701"/>已<anchor xml:id="end0209a0701"/>显真实者三藏之故亦明二乘为劣大乘为勝亦 <lb ed="X" n="0209a08"/><lb ed="R038" n="0044a02"/>应<anchor xml:id="nkr_note_add_0209a0801" n="0209a0801"/><anchor xml:id="beg0209a0801" n="0209a0801"/>已<anchor xml:id="end0209a0801"/>显<persName>佛</persName>乘是真实答大品等故正明大乘傍及小 <lb ed="X" n="0209a09"/><lb ed="R038" n="0044a03"/>乘故正显真实三藏之故正明小乘傍及大乘故不 <lb ed="X" n="0209a10"/><lb ed="R038" n="0044a04"/>正显真实又大品故具足显了说<persName>佛</persName>故正显真实三 <lb ed="X" n="0209a11"/><lb ed="R038" n="0044a05"/>藏故虽明<persName>佛</persName>乘犹是隐覆之说故不正显真如三藏 <lb ed="X" n="0209a12"/><lb ed="R038" n="0044a06"/>故明王宫实生双林实灭从凡得圣树王成<persName>佛</persName>法花 <lb ed="X" n="0209a13"/><lb ed="R038" n="0044a07"/>敝衣长者正喩此<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0209001" n="0209001"/><persName>佛</persName>故知犹未显真实也。</p> <lb ed="X" n="0209a14"/><lb ed="R038" n="0044a08"/><p xml:id="pX24p0209a1401">次明别擧此经对法花论显密问大论第百卷云波 <lb ed="X" n="0209a15"/><lb ed="R038" n="0044a09"/>若非秘密法故付嘱声闻法花是秘密法故至菩萨 <lb ed="X" n="0209a16"/><lb ed="R038" n="0044a10"/>云何秤秘非秘耶答秘密不秘密凡有二门一以大 <lb ed="X" n="0209a17"/><lb ed="R038" n="0044a11"/>乘秘密小乘非秘密如大论显示故中说罗汉即断 <lb ed="X" n="0209a18"/><lb ed="R038" n="0044a12"/>烦恼淸净菩罗未断烦恼故不淸净秘密法中说菩 <lb ed="X" n="0209a19"/><lb ed="R038" n="0044a13"/>萨得无生忍只道超出二乘之上故菩萨淸净此则 <lb ed="X" n="0209a20"/><lb ed="R038" n="0044a14"/>小乘浅近故非秘密大乘甚深故名秘密二者约大 <lb ed="X" n="0209a21"/><lb ed="R038" n="0044a15"/>乘中复有秘密如大论第百卷说般若不明罗汉作 <lb ed="X" n="0209a22"/><lb ed="R038" n="0044a16"/><persName>佛</persName>故非秘密问法花明罗汉作<persName>佛</persName>何故是秘密般若 <lb ed="X" n="0209a23"/><lb ed="R038" n="0044a17"/>不明罗汉作<persName>佛</persName>何故非秘密耶答法花明罗汉作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0209a24"/><lb ed="R038" n="0044a18"/>甚深难解故是秘密般若明菩萨作<persName>佛</persName>其義易解故 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209b" n="0209b"/> <lb ed="X" n="0209b01"/><lb ed="R038" n="0044b01"/>非秘密故大论云罗汉作<persName>佛</persName>至<persName>佛</persName>时乃解之论者正 <lb ed="X" n="0209b02"/><lb ed="R038" n="0044b02"/>可论其馀事龙树既云未解至<persName>佛</persName>时乃知故罗汉作 <lb ed="X" n="0209b03"/><lb ed="R038" n="0044b03"/><persName>佛</persName>甚深难解涅槃现病品复云如<persName>佛</persName>所说阿罗汉一 <lb ed="X" n="0209b04"/><lb ed="R038" n="0044b04"/>切皆当至涅槃如是甚深<persName>佛</persName>行处凡夫下愚不能知 <lb ed="X" n="0209b05"/><lb ed="R038" n="0044b05"/>故知罗汉作<persName>佛</persName>为难解也问何故难解耶答此望昔 <lb ed="X" n="0209b06"/><lb ed="R038" n="0044b06"/>教为难以昔教明罗汉烦恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b0601" n="0209b0601"/><anchor xml:id="beg0209b0601" n="0209b0601"/>已<anchor xml:id="end0209b0601"/>尽不复更生如云无 <lb ed="X" n="0209b07"/><lb ed="R038" n="0044b07"/>明糠脱後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209002" n="0209002"/>在田中不复更生法花经中明罗汉作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0209b08"/><lb ed="R038" n="0044b08"/>故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209003" n="0209003"/>于昔故为难问昔者于谁为难耶答正于声闻人 <lb ed="X" n="0209b09"/><lb ed="R038" n="0044b09"/>为难故大论云大药师能用毒为药小药师但能用 <lb ed="X" n="0209b10"/><lb ed="R038" n="0044b10"/>药为药菩萨能解二乘作<persName>佛</persName>如解用毒为药故法花 <lb ed="X" n="0209b11"/><lb ed="R038" n="0044b11"/>付嘱菩萨也声闻但解菩萨作<persName>佛</persName>如解用药为药故 <lb ed="X" n="0209b12"/><lb ed="R038" n="0044b12"/>般若付嘱声闻也问若般若但明菩萨作<persName>佛</persName>未明二 <lb ed="X" n="0209b13"/><lb ed="R038" n="0044b13"/>乘作<persName>佛</persName>即般若教为劣法花教为勝何得大论释问 <lb ed="X" n="0209b14"/><lb ed="R038" n="0044b14"/>乘品列十种大经而般若于中最大既秤最大即法 <lb ed="X" n="0209b15"/><lb ed="R038" n="0044b15"/>华为劣前後相违答法花般若<g ref="#CB28575">互</g>有勝劣若为声闻 <lb ed="X" n="0209b16"/><lb ed="R038" n="0044b16"/>人明二乘作<persName>佛</persName>即法花勝般若劣若为菩萨明实慧 <lb ed="X" n="0209b17"/><lb ed="R038" n="0044b17"/>方便即般若勝法花劣何者般若六十六品辨于实 <lb ed="X" n="0209b18"/><lb ed="R038" n="0044b18"/>慧无尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0209b1801" n="0209b1801"/><anchor xml:id="beg0209b1801" n="0209b1801"/>已<anchor xml:id="end0209b1801"/>去二十四品方便是十方三世诸<persName>佛</persName>法身 <lb ed="X" n="0209b19"/><lb ed="R038" n="0045a01"/>父母故净名经云智度菩萨母方便以为父一切众 <lb ed="X" n="0209b20"/><lb ed="R038" n="0045a02"/>导师无不由是生既廣明法身父母故于一切方等 <lb ed="X" n="0209b21"/><lb ed="R038" n="0045a03"/>经中最为深大馀经不正明此義故不及般若般若 <lb ed="X" n="0209b22"/><lb ed="R038" n="0045a04"/>廣明实相故于众经最为深大所以然者三乘得道 <lb ed="X" n="0209b23"/><lb ed="R038" n="0045a05"/>及以断惑幷忏悔重罪此之三義悉依实相而般若 <lb ed="X" n="0209b24"/><lb ed="R038" n="0045a06"/>正廣明实相故三義得成馀经不明故有劣般若是 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0209c" n="0209c"/> <lb ed="X" n="0209c01"/><lb ed="R038" n="0045a07"/>以两经<g ref="#CB28575">互</g>有优劣故龙树前後有于二文此出关中 <lb ed="X" n="0209c02"/><lb ed="R038" n="0045a08"/>睿法师小品序非新造意也问若二经<g ref="#CB28575">互</g>有优劣何 <lb ed="X" n="0209c03"/><lb ed="R038" n="0045a09"/>故大论复云法花是般若异名答般若法花同是正 <lb ed="X" n="0209c04"/><lb ed="R038" n="0045a10"/>观平等大慧显道若无异故云法花是般若异名是 <lb ed="X" n="0209c05"/><lb ed="R038" n="0045a11"/>以论云般若是一法<persName>佛</persName>说种种名随诸众生力为之 <lb ed="X" n="0209c06"/><lb ed="R038" n="0045a12"/>立异字今但约教为人有差别般若教直往菩萨作 <lb ed="X" n="0209c07"/><lb ed="R038" n="0045a13"/><persName>佛</persName>法花教迴小入大菩萨作<persName>佛</persName>约人不同而作<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0209c08"/><lb ed="R038" n="0045a14"/>异同长者大宅及以七珍始终无异但付财之时未 <lb ed="X" n="0209c09"/><lb ed="R038" n="0045a15"/>是委家业时有问般若未明二乘作<persName>佛</persName>得是不了教 <lb ed="X" n="0209c10"/><lb ed="R038" n="0045a16"/>不答般若明菩萨作<persName>佛</persName>此事显了未得说二乘成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0209c11"/><lb ed="R038" n="0045a17"/>约此一边之義亦得秤为未了问若尔何得释毕定 <lb ed="X" n="0209c12"/><lb ed="R038" n="0045a18"/>品云须菩提闻法花经明一切成<persName>佛</persName>复闻般若辨菩 <lb ed="X" n="0209c13"/><lb ed="R038" n="0045b01"/>萨有退是故一切足今问<persName>佛</persName>为毕定为不毕定此问 <lb ed="X" n="0209c14"/><lb ed="R038" n="0045b02"/>意审二经之同异<persName>佛</persName>答云菩萨毕定毕定者毕定成 <lb ed="X" n="0209c15"/><lb ed="R038" n="0045b03"/><persName>佛</persName>也既明毕定成<persName>佛</persName>则唯有一<persName>佛</persName>乘不退为声闻即 <lb ed="X" n="0209c16"/><lb ed="R038" n="0045b04"/>显无二乘此意明般若同法花何得云般若未明二 <lb ed="X" n="0209c17"/><lb ed="R038" n="0045b05"/>乘作<persName>佛</persName>答般若非一时一坐说初分未明二乘作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0209c18"/><lb ed="R038" n="0045b06"/>故与法花异後分明菩萨不退显有一无二与法花 <lb ed="X" n="0209c19"/><lb ed="R038" n="0045b07"/>大同故不相违也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0209c20"/><lb ed="R038" n="0045b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八辨教</cb:mulu><head>第八辨教</head><p xml:id="pX24p0209c2005" cb:place="inline">南方五时之说北土四宗之说无文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0209004" n="0209004"/>伤 <lb ed="X" n="0209c21"/><lb ed="R038" n="0045b09"/>義昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0209c2101" n="0209c2101"/><anchor xml:id="beg0209c2101" n="0209c2101"/>已<anchor xml:id="end0209c2101"/>详之今略而不述也夫四生扰扰为夫虚怀 <lb ed="X" n="0209c22"/><lb ed="R038" n="0045b10"/>六趣纷纷实由封滞故知迴流苦海以住著为源超 <lb ed="X" n="0209c23"/><lb ed="R038" n="0045b11"/>然彼岸用无得为本但累根非一息倒多门或始终 <lb ed="X" n="0209c24"/><lb ed="R038" n="0045b12"/>俱大或初後幷小或始小终大或始大终小或一时 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210a" n="0210a"/> <lb ed="X" n="0210a01"/><lb ed="R038" n="0045b13"/>之内大小俱明或无量之时唯幷一法或说异法而 <lb ed="X" n="0210a02"/><lb ed="R038" n="0045b14"/>前後不同或明同法而初後为异良由機悟不一故 <lb ed="X" n="0210a03"/><lb ed="R038" n="0045b15"/>适化无方不可局以五时限于四教也所言始终俱 <lb ed="X" n="0210a04"/><lb ed="R038" n="0045b16"/>大者如涅槃云我初成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0210a0401" n="0210a0401"/><anchor xml:id="beg0210a0401" n="0210a0401"/>已<anchor xml:id="end0210a0401"/>有菩萨曾问是義与汝 <lb ed="X" n="0210a05"/><lb ed="R038" n="0045b17"/>所问等无差别故知後辨涅槃初亦辨斯教也初後 <lb ed="X" n="0210a06"/><lb ed="R038" n="0045b18"/>俱小者如智度论云从初转法轮至大涅槃集作四 <lb ed="X" n="0210a07"/><lb ed="R038" n="0046a01"/>阿含即其事也初小後大者鹿苑初说小乘<name role="" type="person">鹫山</name>以 <lb ed="X" n="0210a08"/><lb ed="R038" n="0046a02"/>去明于大法也初大後小者菩提树下初说花严後 <lb ed="X" n="0210a09"/><lb ed="R038" n="0046a03"/>趣鹿苑方明小教也一时之内大小俱明者如智度 <lb ed="X" n="0210a10"/><lb ed="R038" n="0046a04"/>论云显示教门即捺苑说少秘密之法即鹿林明大 <lb ed="X" n="0210a11"/><lb ed="R038" n="0046a05"/>也或无量时明一法者如智度论云般若非一时一 <lb ed="X" n="0210a12"/><lb ed="R038" n="0046a06"/>坐说也或异法前後不同者智度论云须菩提闻法 <lb ed="X" n="0210a13"/><lb ed="R038" n="0046a07"/>华经辨一切成<persName>佛</persName>复闻般若明菩萨有退是故今问 <lb ed="X" n="0210a14"/><lb ed="R038" n="0046a08"/>此菩萨为毕定为不毕定法花般若名为异法而波 <lb ed="X" n="0210a15"/><lb ed="R038" n="0046a09"/>若或法花之前或在法花之後前後不同也问何以 <lb ed="X" n="0210a16"/><lb ed="R038" n="0046a10"/>得知法花前耶答智度论复释三百比丘脱衣上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210001" n="0210001"/>服 <lb ed="X" n="0210a17"/><lb ed="R038" n="0046a11"/>云有人言十二年未制戒即知般若在十二年<anchor xml:id="nkr_note_add_0210a1701" n="0210a1701"/><anchor xml:id="beg0210a1701" n="0210a1701"/>已<anchor xml:id="end0210a1701"/>前 <lb ed="X" n="0210a18"/><lb ed="R038" n="0046a12"/>说之而法花成道四十馀年方乃演说又信解品明 <lb ed="X" n="0210a19"/><lb ed="R038" n="0046a13"/>付财竟後会<persName>佛</persName>子亦是般若在前法花居後而向列 <lb ed="X" n="0210a20"/><lb ed="R038" n="0046a14"/>毕定品文则法花在前般若居後也或同法而前後 <lb ed="X" n="0210a21"/><lb ed="R038" n="0046a15"/>异者五时同是般若之法而仁王云二十九年说四 <lb ed="X" n="0210a22"/><lb ed="R038" n="0046a16"/>种般若第三十年说仁王般若如此等事不可具陈 <lb ed="X" n="0210a23"/><lb ed="R038" n="0046a17"/>略擧一条示圣教无方不应限局五时及四宗也问 <lb ed="X" n="0210a24"/><lb ed="R038" n="0046a18"/>若尔者即大小无分浅深浑乱何得论声闻菩萨两 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210b" n="0210b"/> <lb ed="X" n="0210b01"/><lb ed="R038" n="0046b01"/>藏开大少二种乘耶答<persName>佛</persName>教虽复尘沙往挍则事无 <lb ed="X" n="0210b02"/><lb ed="R038" n="0046b02"/>不尽一者赴少機说同名小乘二者赴大機说秤为 <lb ed="X" n="0210b03"/><lb ed="R038" n="0046b03"/>大教而<persName>佛</persName>灭度後集法藏人摄<persName>佛</persName>一切时说小教名 <lb ed="X" n="0210b04"/><lb ed="R038" n="0046b04"/>声闻藏摄一切时说大乘名菩萨藏则大小義分浅 <lb ed="X" n="0210b05"/><lb ed="R038" n="0046b05"/>深教别也问何以得知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210002" n="0210002"/>准有两漏藏答中论云前于 <lb ed="X" n="0210b06"/><lb ed="R038" n="0046b06"/>声闻法中说十二因缘後为<anchor xml:id="nkr_note_add_0210b0601" n="0210b0601"/><anchor xml:id="beg0210b0601" n="0210b0601"/>已<anchor xml:id="end0210b0601"/>习行堪受深法者以 <lb ed="X" n="0210b07"/><lb ed="R038" n="0046b07"/>大乘法说因缘相所谓一切法不生不灭不一不异 <lb ed="X" n="0210b08"/><lb ed="R038" n="0046b08"/>等毕竟空无所有如般若波罗蜜中说又智度论云 <lb ed="X" n="0210b09"/><lb ed="R038" n="0046b09"/>阿难迦葉结集三藏弥勒阿难文殊集大乘藏又持 <lb ed="X" n="0210b10"/><lb ed="R038" n="0046b10"/>地论云十一部经名声闻藏方等经名菩萨藏而大 <lb ed="X" n="0210b11"/><lb ed="R038" n="0046b11"/>品思益法花涅槃此四经皆对昔少秤赞今大则知 <lb ed="X" n="0210b12"/><lb ed="R038" n="0046b12"/>一化明大少二教问法花经云唯有一<persName>佛</persName>乘云何乃 <lb ed="X" n="0210b13"/><lb ed="R038" n="0046b13"/>立大小耶答<persName>如来</persName>赴大小二缘故说大小教唯说二 <lb ed="X" n="0210b14"/><lb ed="R038" n="0046b14"/>教终为显一故法花药草喩品云于一切法以智方 <lb ed="X" n="0210b15"/><lb ed="R038" n="0046b15"/>便而演说之其所说法皆悉到于一切智地故知教 <lb ed="X" n="0210b16"/><lb ed="R038" n="0046b16"/>无异表缘无异悟然对异故明不异异既无则不异 <lb ed="X" n="0210b17"/><lb ed="R038" n="0046b17"/>亦息故彼经云是法不可示言词相寂灭若守大小 <lb ed="X" n="0210b18"/><lb ed="R038" n="0046b18"/>二藏及封执唯一乘者此皆成一异两见未悟本来 <lb ed="X" n="0210b19"/><lb ed="R038" n="0047a01"/>寂灭非学<persName>佛</persName>法人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210b20"/><lb ed="R038" n="0047a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第九明传译</cb:mulu><head>第九明传译</head><p xml:id="pX24p0210b2006" cb:place="inline">问大悲比丘尼本愿经末记文云初 <lb ed="X" n="0210b21"/><lb ed="R038" n="0047a03"/>说大品小品出其中後说光赞道行其中此事云何 <lb ed="X" n="0210b22"/><lb ed="R038" n="0047a04"/>答是亦不然道行犹是小品之异名大智论前列光 <lb ed="X" n="0210b23"/><lb ed="R038" n="0047a05"/>赞放光道行後列云小品放光光赞故知小品则道 <lb ed="X" n="0210b24"/><lb ed="R038" n="0047a06"/>行之异名也睿公小品序云此经三十章贯之以道 <pb ed="X" xml:id="X24.0451.0210c" n="0210c"/> <lb ed="X" n="0210c01"/><lb ed="R038" n="0047a07"/>故秤道行故知道行即是小品也魏时沙门<name role="" type="person">朱士行</name> <lb ed="X" n="0210c02"/><lb ed="R038" n="0047a08"/>道遵小品即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210003" n="0210003"/>知文義未尽故甘露六年向于于塡国 <lb ed="X" n="0210c03"/><lb ed="R038" n="0047a09"/>求觅经本遇得大品而彼国名僧唯信小乘故朱士 <lb ed="X" n="0210c04"/><lb ed="R038" n="0047a10"/>行将还时彼僧白于塡国王曰汉地道人弃<persName>佛</persName>正教 <lb ed="X" n="0210c05"/><lb ed="R038" n="0047a11"/>而持婆罗门经将还本国而欲流宣今王不应听许 <lb ed="X" n="0210c06"/><lb ed="R038" n="0047a12"/>王则遮不许尔时<name role="" type="person">朱士行</name>则白王言我今不<g ref="#CB15164">顾</g>身命 <lb ed="X" n="0210c07"/><lb ed="R038" n="0047a13"/>远擧而来正由此经王若不许应听一愿则誓言曰 <lb ed="X" n="0210c08"/><lb ed="R038" n="0047a14"/>若此经于汉地有缘者今以投火火则应灭誓竟则 <lb ed="X" n="0210c09"/><lb ed="R038" n="0047a15"/>投于炭火火则自灭经不烧燃于时彼国大德名僧 <lb ed="X" n="0210c10"/><lb ed="R038" n="0047a16"/>一切人众发心信受此经大有功德而不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210004" n="0210004"/>得止朱士 <lb ed="X" n="0210c11"/><lb ed="R038" n="0047a17"/>行时<anchor xml:id="nkr_note_orig_0210005" n="0210005"/>未至晋初翻二十卷或十九卷後什法师翻为 <lb ed="X" n="0210c12"/><lb ed="R038" n="0047a18"/>二十七卷欲别舍城此至来瑞相甚大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0210c13"/><lb ed="R038" n="0047b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第十依文解释</cb:mulu><head>第十依文解释</head><p xml:id="pX24p0210c1307" cb:place="inline">以为次卷首也因言也疏出故不 <lb ed="X" n="0210c14"/><lb ed="R038" n="0047b02"/>事方云也而多依傍大论亦義承有本莫疑也。</p> <lb ed="X" n="0210c15"/><lb ed="R038" n="0047b03"/> <lb ed="X" n="0210c16"/><lb ed="R038" n="0047b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大品義疏卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0196a1001" to="#end0196a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：释厚观 (2023-10-19)">止<note type="cf1">《大品经義疏》（日本真福寺大须文库藏写本第5图左栏第3行）</note><note type="cf2">Y24n0024_p0129a13-p0130a02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">上</rdg></app> <app from="#beg0196a1301" to="#end0196a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0196a1901" to="#end0196a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0198a1801" to="#end0198a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0202c0601" to="#end0202c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a0901" to="#end0203a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a0902" to="#end0203a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a1001" to="#end0203a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a1401" to="#end0203a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a1501" to="#end0203a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a2301" to="#end0203a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203a2401" to="#end0203a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203b0201" to="#end0203b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203c0701" to="#end0203c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0203c1601" to="#end0203c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0205a1501" to="#end0205a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app> <app from="#beg0205b0701" to="#end0205b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0205b0901" to="#end0205b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0206a1701" to="#end0206a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0207a1901" to="#end0207a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0208a1401" to="#end0208a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209a0301" to="#end0209a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209a0601" to="#end0209a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209a0701" to="#end0209a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209a0801" to="#end0209a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209b0601" to="#end0209b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209b1801" to="#end0209b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0209c2101" to="#end0209c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210a0401" to="#end0210a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210a1701" to="#end0210a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0210b0601" to="#end0210b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0195001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">目录新作</note> <note n="0196001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196001">好疑始</note> <note n="0196002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196002">寂疑能</note> <note n="0196003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196003">好疑始</note> <note n="0196004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196004">玄疑意</note> <note n="0196005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196005">虽疑难</note> <note n="0196006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196006">主疑至</note> <note n="0196007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196007">病败疑褒贬</note> <note n="0197001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197001">家一作義</note> <note n="0197002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197002">一无亦绝二字</note> <note n="0197003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197003">就一作释</note> <note n="0197004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197004">对苦等十九字疑衍文</note> <note n="0198001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0198001 #note_star_1">关一作开</note> <note n="0199001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199001">一无先字</note> <note n="0199002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199002">一无与字</note> <note n="0199003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199003">有一作即</note> <note n="0199004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199004">一无義字</note> <note n="0199005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199005">有下一有有字</note> <note n="0199006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199006">若一作依</note> <note n="0199007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199007 #note_star_2">必一作如次同</note> <note n="0199008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0199008">一无罗字</note> <note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">一无异字</note> <note n="0200002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200002">一无所字</note> <note n="0200003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200003">一无明初二字</note> <note n="0200004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200004">一无家字</note> <note n="0201001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201001">持一作特</note> <note n="0201002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201002">一无自字</note> <note n="0201003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0201003">義一作道</note> <note n="0202001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202001">有一作即下同</note> <note n="0202002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202002">主疑言</note> <note n="0202003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202003">捨一作摄</note> <note n="0202004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202004">爱疑受</note> <note n="0202005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202005">皆一作开</note> <note n="0202006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202006">异疑果</note> <note n="0202007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202007">一无智字</note> <note n="0202008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0202008">未一作不</note> <note n="0203001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203001">伤一作复</note> <note n="0203002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203002">从疑似</note> <note n="0203003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203003">俱一作但</note> <note n="0203004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0203004">脱一作既</note> <note n="0204001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204001">一无见字</note> <note n="0204002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204002">似上疑脱若字</note> <note n="0204003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204003">求字疑剩</note> <note n="0204004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0204004">点或作默</note> <note n="0205001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205001">施一作他</note> <note n="0205002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205002">脱一作晚</note> <note n="0205003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205003">同一作因</note> <note n="0205004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205004">者一作也</note> <note n="0205005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205005">字字疑剩</note> <note n="0205006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0205006">一无罗字</note> <note n="0206001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206001">者一作事</note> <note n="0206002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206002">到一作判</note> <note n="0206003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206003">可一作而</note> <note n="0206004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206004">一无此字</note> <note n="0206005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206005">何一作河</note> <note n="0206006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206006">尊一作等或无尊字</note> <note n="0206007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0206007">一无五字</note> <note n="0207001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207001">豪毫通用下皆准之</note> <note n="0207002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207002">字一作摩</note> <note n="0207003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207003">超疑起</note> <note n="0207004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207004">故疑教次同</note> <note n="0207005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207005">处下一有处字</note> <note n="0207006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207006">一无故字或作正</note> <note n="0207007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0207007">岸疑崖</note> <note n="0208001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208001">馀一作诸</note> <note n="0208002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0208002">故疑教下同</note> <note n="0209001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209001"><persName>佛</persName>字疑剩</note> <note n="0209002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209002">在一作世</note> <note n="0209003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209003">于一作论</note> <note n="0209004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0209004">伤一作复</note> <note n="0210001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210001">服一作<persName>佛</persName></note> <note n="0210002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210002">准疑唯</note> <note n="0210003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210003">知一作云</note> <note n="0210004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210004">得止一作碍</note> <note n="0210005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0210005">未一作来</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0196a1001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X24.0196a10.06" target="#nkr_note_add_0196a1001">止【CB】，上【卍续】</note> <note n="0196a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0196a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0196a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0198a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0198a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0202c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a0902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a0902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0203c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0205a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205a1501">妄【CB】，忘【卍续】</note> <note n="0205b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0205b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0206a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0206a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0207a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0207a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0208a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0208a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0209c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0209c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0210b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0210b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>